Srbijanski teolozi traže odgovornost crkvenog vrha: Rukovodstvo SPC-a u službi Vučićevog režima
Ko javno podrži studente, kao što to čini Vukašin Milićević, mora računati na represije. Ono što je posebno u njegovom slučaju: vrh moćne Srpske pravoslavne crkve (SPC) pokrenuo je postupke protiv njega, postavši tako saučesnik autoritarnog srpskog vladara
Autor: DW
Srbija je društvo razoreno nacionalizmom, kaže beogradski teolog i historičar Vukašin Milićević za DW. On je jedan od mnogih intelektualaca u Srbiji koji podržavaju studentske proteste.
Već više od deset mjeseci stotine hiljada ljudi izlaze na ulice u gotovo svim gradovima Srbije. Oni zahtijevaju nove izbore i suzbijanje rasprostranjene korupcije.
Povod za protestni pokret bio je događaj iz novembra 2024. godine. kada se u Novom Sadu srušila nadstrješnica tek renovirane željezničke stanice. Zatrpala je 16 ljudi. Mnogi stanovnici optužuju predstavnike državne vlasti da su saučesnici u nesreći.
Prema dostupnim informacijama, “fušerski rad” je jedan od uzroka tragedije. Do sada režim predsjednika Aleksandra Vučića nije izveo odgovorne pred nezavisni sud. To ljuti mnoge građane. Demonstracije, koje predvode studenti i njihovi profesori na univerzitetima, sve se više šire. Oni sada zahtijevaju nove izbore. Da li će režim politički preživjeti proteste, trenutno je neizvjesno.
Ko javno podrži studente, kao što to čini Vukašin Milićević, mora računati na represije. Ono što je posebno u njegovom slučaju: vrh moćne Srpske pravoslavne crkve (SPC) pokrenuo je postupke protiv njega, postavši tako saučesnik autoritarnog srpskog vladara.
Kada je riječ o gušenju slobodnog mišljenja, patrijarh Porfirije i Vučić često djeluju usklađeno. To je okolnost, koju Milićević već dugo kritikuje.
Nastavak politike “svi Srbi u jednoj državi”
Huškačke poruke poglavara SPC-a: Granice su se mijenjale, nismo sigurni da neće i u buduće
– To nema nikakve veze sa brigom o javnom interesu, već sa zaštitom interesa korumpirane elite, koja je praktično otela Srbiju – kaže Milićević.
Kritika Milićevića na račun crkvenog rukovodstva imala je posljedice: više ne smije da služi liturgiju, a trenutno se nalazi pred takozvanim “crkvenim sudom”. To je crkveno tijelo, koje rješava sporove unutar vjerske zajednice. Članovi su episkopi i sveštenici. Predsjedava episkop nadležan za Beograd — patrijarh Porfirije. Ako Vukašin Milićević bude proglašen “krivim”, u najgorem slučaju mu prijeti isključenje iz crkve — što je za ovog pobožnog hrišćanina najteža kazna.
Ali,Milićević se ne da zastrašiti, zahtijeva da i crkveno rukovodstvo odgovara za svoje postupke — na primjer za servilnost prema državi. On dalje kaže da se mora istražiti pronevjera javnih sredstava i kršenje hrišćanskog morala sveštenih lica.
Uz podršku SPC-a i prisustvo Stevandića: Koji Radovan i čiji dani se slave u Crnoj Gori?
Slično razmišlja i Blagoje Pantelić, koji godinama piše o religijskim temama i glavni je urednik najuticajnijeg teološkog portala na Balkanu (teologija.net).
Na tom portalu se i dalje slobodno objavljuju kritički tekstovi. Pantelić nije sveštenik, ali je studirao teologiju i planira da doktorira. Međutim, pošto kao i Milićević podržava studentske proteste, crkveno rukovodstvo mu je već stavilo do znanja: od doktorata neće biti ništa. Patrijarhu Porfiriju Blagoje Pantelić prebacuje u razgovoru za DW da se stavio u službu režima.
– To je neprihvatljivo – kaže on.
Pantelić dalje kritikuje posjetu patrijarha Porfirija i episkopa Irineja Moskvi u aprilu. Dok ruska vojska, uz blagoslov ruskog pravoslavnog patrijarha Kirila, vodi agresorski rat u Ukrajini, srpski gosti su se u Kremlju šalili sa predsjednikom Vladimirom Putinom.
Štaviše: proteste u Srbiji su tamo okarakterisali kao “obojenu revoluciju”, koju navodno podstiče Zapad.
– Mjere protiv Milićevića i Pantelića treba posmatrati u kontekstu pokušaja kontrole teološkog diskursa – kaže emeritus profesor teologije na Univerzitetu u Minsteru, Tomas Bremer.
Za DW je rekao i da se teološke rasprave vode i van okvira koje kontroliše crkva.
– To se neće moći spriječiti – kaže profesor Bremer, jedan od najcjenjenijih stručnjaka za pravoslavlje na Zapadu.
Ako protestni pokret u Srbiji bude uspješan i ako sadašnji režim bude oboren, odgovornost će snositi i kadrovi koji su podržavali Vučića — bilo da su dio vojske, obavještajnih službi ili crkve.
