Linglong kao država u državi: Srbija ne smije dozvoliti robovlasnički rad

Vijetnamski radnici su zbunjeni i očajni zbog svog položaja, oduzimanjem pasoša i više nego neredovnim isplaćivanjem zarada.

Problem ugrožavanja ljudskih i radnih prava Vijetnamaca ne treba posmatrati izolovano jer je on posljedica svih prethodnih propusta i grešaka u vezi sa Linglongom (Ustupljeno Al Jazeeri)

Gordana Momčilović Ilić 19 Nov 2021

Pre svega nekoliko dana javnost u Srbiji je imala priliku da prvi put vidi potresne kadrove koji svedoče o nehumanim uslovima u kojima su poslednjih šest meseci živeli radnici iz Vijetnama, angažovani na izgradnji buduće kineske fabrike guma Linglong, u Zrenjaninu. Događaji su se nizali filmskom brzinom: nakon što je obavestio medije o svom i položaju svojih sunarodnika, radnik-uzbunjivač je dobio otkaz; zatim su ga aktivisti oteli iz kruga radničkog kampa, suprotstavljajući se ljudima iz novopostavljenog obezbeđenja, koji pak nisu znali ko ih je angažovao. Sunarodnici uzbunjivača su pomogli pri njegovom begu i nakon toga odlučili da stupe u masovni štrajk.

Dva dana kasnije situacija se potpuno preokrenula: pod okriljem mraka, 86 vijetnamskih radnika je odvezeno u hotel Kaštel Ečka, a ostali u zgradu Pen Farm na Zrenjaninskom putu, u kojoj su smešteni kineski radnici. Linglong je istog dana saopštenjem za javnost objasnio da Vijetnamci nisu zaposleni u toj kompaniji, već da je reč o radnicima koje je angažovao jedan od njihovih izvođača radova, od kojeg su zahtevali momentalno preseljenje radnika u bolji smeštaj, kao i vraćanje bespravno oduzetih pasoša. Istovremeno, zrenjaninska policija je zabranila upotrebu objekata u kojima su najmanje pola godine bili smešteni vijetnamski radnici, zbog pronađenih plinskih boca i buradi za dizel, koje su predstavljale opasnost po živote tih ljudi.

Tako ni ministar Tomislav Momirović ne vidi problem u tome što su radnici spavali u neuslovnim prostorijama, jer imaju prosečnu platu u iznosu od 900 eura pa mogu sebi da obezbede bolje uslove života, umesto što šalju novac svojim porodicama. To što su im uskraćena osnovna ljudska prava i što njihovi poslodavci krše zakone Republike Srbije, Momiroviću ne smeta.

Radnici koji imaju status roblja

Javnosti je u međuvremenu postalo kristalno jasno da je u radničkom kampu Linglongovog izvođača radova, u demokratskoj Srbiji, više od 500 stranih državljana imalo status roblja. Nevladina organizacija Astra, koja se više od dve decenije bavi problemom trgovine ljudima, i Inicijativa za socijalna i ekonomska pitanja A11, prve su reagovale zahtevajući hitnu reakciju nadležnih institucija zbog ne samo ozbiljno narušenih radnih prava već i ugroženosti zdravlja vijetnamskih radnika, koji su živeli u barakama bez grejanja, na betonu, bez dovoljno hrane i tople vode.

Lokalne građanske inicijative su se aktivno uključile u dešavanja, te je Socijalni forum organizovao sakupljanje tople obuće i odeće, pozivajući sugrađane da iskažu solidarnost prema radničkoj klasi. S druge strane, na društvenim mrežama mogli su se pročitati rasistički komentari koji upućuju na to da kineski i vijetnamski radnici i ne znaju za bolje uslove rada.

Za to vreme su nadležne institucije ćutale. U jednom jedinom izdatom saopštenju, onom Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike, istaknuto je da je gradilište Linglonga najkontrolisanije u srednjem Banatu, što se tiče bezbednosti na radu, zdravlja zaposlenih i radnih odnosa. Kao da smo slepi kod očiju. Na naša pitanja upućena prethodnih dana upravi kompanije Linglong, odeljenju za strance MUP-a Srbije, Nacionalnoj službi za zapošljavanje i zrenjaninskoj inspekciji rada, nismo dobili odgovore.

S jedne strane dramatična dešavanja, s druge strane orkestrirani muk, a iznad svega toga nadnela se preteća činjenica da je prostor na kojem su boravili radnici angažovani na gradilištu Linglonga do četvrtka, 18. novembra, predstavljao teritoriju na kojoj se država Srbija odrekla suvereniteta. Tu nisu zalazile ni inspekcija, ni policija, dok su ljudi bili tretirani kao roblje. Kako je moguća eksteritorijalnost bilo koje strane kompanije koja posluje u Srbiji, objašnjava advokat Božo Prelević, koordinator Saveta za bezbednost Skupštine slobodne Srbije.

Pitanje tajnosti ugovora

“Nije slučajno to što je Srbija izabrala metod međudržavnih ugovora. Tim metodom se izbegavaju tenderi, što znači da velike vođe ugovaraju posao i cenu, ali se izbegava i nadležnost Srbije, što znači da međudržavnim ugovorom možete da ugovorite arbitražu na primer u Pekingu. Koliko je taj metod kancerogen za naše društvo, najbolje ilustruje vest, koju niko nije demantovao, da su u Boru i Smederevu potpisani međudržavni ugovori koji iziskuju neku vrstu autonomije ekološke inspekcije”, kaže Prelević i postavlja pitanje tajnosti tih ugovora.

“Mi ne znamo kakvo su zlo predstavnici u srpskoj administraciji tim ugovorima ugovorili, a što je nama predstavljeno kao dobro – skočiće bruto nacionalni dohodak, ljudi će moći da se zaposle. Zato mi ne znamo da li se radno-pravni zakoni odnose i na nesrećne vijetnamske radnike: na koji način im se isplaćuje zarada, da li su plaćeni porezi, doprinosi, da li imaju zaštitu naših sindikata, da li uopšte mogu da se obrate našoj inspekciji? Sve su to otvorena pitanja jer suprotno zakonima Srbije, imate tajne ugovore”.

I dok gradonačelnik Zrenjanina Simo Salapura kaže da nije u nadležnosti lokalne samouprave da “rešava to pitanje”, mada je iz javnih sredstava informisanja mogao da sazna da na teritoriji svoje opštine ima moguću trgovinu ljudima u cilju radne eksploatacije, Zrenjaninci ne misle tako. Srđan Janković, IT stručnjak, navodi da je bizarna bila situacija u kojoj se u centru Zrenjanina 17. novembra odvijao prigodan umetnički program povodom praznika grada Zrenjanina,  dok su se istovremeno u radnom logoru istog tog grada vijetnamski radnici borili za osnovna ljudska prava.

“Sramota za Zrenjanin, sramota za Srbiju. Naravno da sam viđao kineske radnike kako se kreću po gradu. Kupovali su hranu, nikakvih problema sa njima nismo imali”, kaže Janković i objašnjava da se barake u kojima su bili smešteni Vijetnamci nalaze van grada, tako da Zrenjaninci nisu ni imali priliku da vide situaciju u kojoj se ti radnici nalaze.

Mnoge kontroverze oko Linglonga

Istoričar umetnosti Bojan Kojičić takođe kaže da nije znao da je situacija sa radnicima toliko alarmantna i ozbiljna. Međutim, ne iznenađuje ga činjenica što u okolini Zrenjanina “postoji radni logor robova”, jer oko Linglonga od samog početka postoje mnoge kontroverze.

“Već duže vreme se osećam loše u ovom gradu, u ovoj državi. Ispred nosa nam grade potencijalnu ekološku bombu, kršeći mnoge zakone i propise ove države. Kineski investitor se, uz blagoslov vlasti, ponaša kao okupator”, navodi Kojičić,

“Nema Zrenjaninca koji nije primetio te radnike kako u grupama tumaraju gradom, u papučama na ovoj hladnoći. Drago mi je što je lokalna organizacija ‘Socijalni forum’ brzo reagovala i organizovala prikupljanje obuće i odeće za te nesretne ljude. A vlast? Vlast će gledati da sa svojim kineskim partnerima ovo zataška po svaku cenu”.

Da problem ugrožavanja ljudskih i radnih prava Vijetnamaca ne treba posmatrati izolovano jer je on posledica svih prethodnih propusta i grešaka u vezi sa Linglongom: nezakonito izdate građevinske dozvole, bespravne gradnje, nepostupanja inspekcija, smatraju i iz organizacije “Građanski preokret”.

“Investitor kojem je od strane naših vlasti sve dozvoljeno, pa je masovno kršio propise u oblasti građevinarstva i zaštite životne sredine, očekivano ne poštuje ni osnovna ljudska i radna prava”.

Radomir Lazović iz pokreta “Ne da(vi)mo Beograd”, koji se godinama aktivno bavi temom radnih prava, posetio je kamp sa vijetnamskim radnicima, da bi se lično uverio u stanje stvari.

“Srbija ni pod kojim uslovima ne sme da dozvoli robovlasnički rad ni za koga. Naši zakoni važe za sve radnike podjednako i ta pravila moraju da se poštuju”. Na naše pitanje kako je moguće da se investitor Linglong ponaša kao država u državi, Lazović kaže da je to moguće jedino direktnim dogovorom sa vlašću.

Šta će biti sa radnicima iz Vijetnama?

Šta će dalje biti sa vijetnamskim radnicima, zbog svega navedenog teško je reći. Mišo Živanov iz Zrenjaninske akcije kaže da je netačna izjava ministra Momirovića da oni ne žele da se vrate u Vijetnam, pošto su aktivisti proteklih dana svedočili suprotnim izjavama radnika.

“Vijetnamski radnici su zbunjeni i očajni zbog svog položaja, oduzimanjem pasoša i više nego neredovnim isplaćivanjem zarada bilo im je onemogućeno kretanje. Jedan od njih je pokušao da pređe granicu sa Mađarskom da bi došao do vijetnamske ambasade, te je uhapšen i od bodljikave žice isečenih dlanova vraćen u kamp”, ogorčen je Živanov. Sa svojim kolegama aktivistima je pratio transport radnika do hotela Kaštel Ečka, kako bi se uverili da su radnici zaista tamo odvedeni.

“Nas ne može da ne interesuje šta se dešava na gradilištu Linglonga, ali i drugim mestima u Srbiji gde su angažovani strani radnici, poput Beograda na vodi, fabrika u Boru i Smederevu”, kaže Prelević, naglašavajući koliko je važna uloga nezavisnih medija, jer na programu javnog servisa, koji plaćaju svi građani Srbije, ovakvih informacija nema.

“Stav Skupštine slobodne Srbije je da naši politički predstavnici pomoću međudržavnih ugovora uvode kolonijalizam u Srbiji, što dalje implicira da je ovaj užas kojem svedočimo poslednjih dana budućnost i srpskog radnika, što dalje znači da se takvom vrstom ugovora može dozvoliti i eksploatacija ruda. Da li onda naša vlast štiti interese građana? Ne, naša vlast je između interesa građana i profita izabrala profit”, zaključuje advokat Prelević.IZVOR: AL JAZEERA


POVEZANE

Vijetnamski robovi u Srbiji: Strogo kontrolisani horor

Pod užasnim uslovima, prevareni, ugroženi i obespravljeni, nadomak najvećeg gradilišta u Srbiji, na eksteritorijalnom imanju kineske kompanije za proizvodnju guma Linglong, žive radnici iz Vijetnama.Published On 17 Nov 2021

Astra: Smještaj radnika Linglonga izgleda kao logor

Oko 500 vijetnamskih radnika angažiranih na izgradnji kineske fabrike automobilskih guma Linglong u Zrenjaninu potpuno je obustavilo rad zbog nehumanog smještaja.Dužina videa 03 minutes 33 seconds03:33Published On 17 Nov 2021

Teški uvjeti rada Vijetnamaca u Zrenjaninu: “Sve je drugačije od dogovorenog”

Dio radnika iz Vijetnama, angažovanih na izgradnji fabrike Linglong kod Zrenjanina i danas su u štrajku zbog uslova u kojima borave.Dužina videa 03 minutes 29 seconds03:29Published On 18 Nov 2021VIŠE IZ RUBRIKE TEME

Razija Mujanović: Otkako se bavim košarkom, Jones je iznad svih

Igračica sa Bahama najzaslužnija je za preporod ženske bh. košarkaške selekcije (EPA)

Zapadni mediji o krizi u BiH: Dodikov separatizam vodi u novi rat na Balkanu

Zapadni mediji aktivno su pisali o političkoj situaciji u Bosni i Hercegovini (Arhiva)

Zbog čega BiH zaostaje za svijetom u imunizaciji?

Država i njen zdravstveni sistem bi se trebali ozbiljnije pozabaviti vrlo važnom tematikom imunizacije (EPA)

Žene u crnom: Vukovar je simbol varvarstva i kulturocida

Komentariši