beats by dre cheap

MILORAD DODIK, POLITIČKI AMATER

Vojna neutralnost Srbije i demilitarizacija BiH

Milorad Dodik, politički amater

 
Photo: www.maketarstvo.net

Ovako koncipirani odnosi Srbije i Bosne i Hercegovine opterećuju region, a pritom i velike sile imaju i jasno definisane i izražene interese u pogledu takvog bilateralnog odnosa. Imajući te činjenice u vidu, u Bosni i Hercegovini se nedavno javila inicijativa o demilitarizaciji BiH koju su podržali i neki stručnjaci u zemlji i u regionu (Miroslav Lazanski). Glavni protagonista ove inicijative je Milorad Dodik, kontroverzni predsjednik RS-a, koji je u demilitarizaciji Bosne i Hercegovine vidio priliku da svoj izborni poraz iz 2012. godine ublaži nastavljajući političku strategiju dovođenja u pitanje uopšte postojanje države Bosne i Hercegovine

Tačku na i o učešću Republike Srbije u kolektivnim strukturama sigurnosti Zapada stavio je ministar odbrane Aleksandar Vučić, koji je tokom posjete Norveškoj, izjavio da „Srbija neće ući u članstvo NATO-a niti bilo kojeg drugog vojnog saveza“.

To znači da je zvanični Beograd svoju politiku prema kolektivnim sistemima sigurnosti odlučio graditi na principu neutralnosti, po ugledu na nekadašnju SFRJ. Naime, prema pisanju srpskih medija, političke strukture u Srbiji su pod velikim pritiskom i Moskve i Washingtona u pogledu pristupanja NATO-u, odnosno Ruskoj Organizaciji dogovora o kolektivnoj bezbjednosti (ODKB). Srbija je kako sada stvari stoje i dalje u NATO-vom programu “Partnerstvo za mir” gdje preuzima pozitivne prakse vojne službe zemalja članica ove Zapadne alijanse, a status posmatrača Srbiji nudi i Rusija u okviru ODKB-a. Srbija sa druge strane ima deklaraciju Narodne skupštine o vojnoj neutralnosti, što je u mnogome ograničavajući faktor za srbijanske političare i aktuelnu vlast koja ne krije svoju naklonost prema Rusiji. Prema medijskim špekulacijama Putin je nakon pobjede njemu naklonjenog predsjednika Nikolića, Srbiji obećao investicije u vrijednosti od 800 miliona dolara pod uslovom da zadrži neutralnost i ostane van NATO saveza. Ova medijska spekulacija nije nimalo nemogućam, uzme li se u obzir nastojanje Moskve da sprijeći širenje NATO-a i postavljanje famoznog antiraketnog štita u Evropi.

Photo: EPA/YVES BOUCAU

Program “antiraketnog štita” predstavlja najveći problem u odnosima Moskva – Washington, a započinje intencijom predsjednika Busha da zaštiti evropske saveznike i SAD zvanično pokrećući 2006. godine program “antiraketnog štita” s ciljem zaštite od eventualnih napada iranskih i sjevernokorejskih raketa srednjeg dometa, sa planom razmještanja njegovih instalacija u Evropi. To je naljutilo Rusiju koja o ovome nije bila obavještena, pa je stoga smatrala da je prava svrha programa da bude protivteža njenim interkontinentalnim balističkim raketama i da osujeti njen program odvraćanja nuklearnog napada. Posebno zahlađenje odnosa između nekadašnjih ljutih rivala desio se kada su programu “antiraketnog štita” htjele pristupiti Češka, Poljska, Rumunija i Turska koje bi dale svoju teritoriju za instalaciju sistema “antiraketnog štita”. Administracija predsjednika Obame je pokazala mnogo više odgovornosti po ovom pitanju i započela je pregovore sa Rusijom oko razmještanja antiraketnih instalacija u Evropi koji sa manjim i većim prekidima i dalje traju. Nakon ovog reaktiviranja “hladnog rata” Rusija pod Putinom je rehabilitovala agresivan pristup rješavanju sporova i povukla prvi radikalni potez u novoj šahovskoj partiji sa Zapadom. Naime, Rusija je izazvala vještačku političku krizu u Gruziji 2008. godine, koju je kasnije izravno i napala upravo iz nastojanja ove države da pristupi NATO savezu. Sa druge strane sva dešavanja u zemljama Magreba i Bliskog Istoka u sklopu “Arapskog proljeća” pokazala su da su SAD ozbiljno shvatile situaciju i povećavale ulog, te vezanim šahovskim potezima, i to iz pozicije posmatrača, stvorile nove uslove za raspodjelu interesnih sfera potvrđujući status velike sile. U toj novonastaloj situaciji Rusija je šahovski rečeno “dala kraljicu za pijuna”, odnosno izgubila svoje tradicionalne saveznike na Bliskom Istoku, a samim tim i najbolje mušterije za svoju namjensku industriju od čijeg prihoda u mnogome zavisi razvoj njene ekonomije. Razbuktavanje građanskog rata u Siriji i sadašnje zaoštravanje situacije u Pojasu Gazetreba shvatiti kao pokušaj Rusije da se vrati u šahovsku partiju i razigra svoje kombinacije s ciljem očajničkog zadržavanja interesnih sfera u ovom dijelu svijeta. Imajući u vidu sva ta dešavanja, Balkan je za sada pošteđen, ali se tenzije drže na nivou sa kojeg vrlo lako može doći do nove krize posebno u Bosni i Hercegovini i na Kosovu.

Photo: wordpress.com

Kada se sva navedena dešavanja svedu u kontekst naših uskih balkanskih prostora, računica oko vojne neutralnosti Srbije postaje bolno jednostavna. Ukoliko Srbija pristupi NATO-u moraće se u odreći prava na Kosovo, što je sa aspekta vjerske, intelektualne i aktuelne političke elite u Srbiji neprihvatljivo. Zato treba da se zadrži vojna neutralnost kako prema Zapadu tako i prema Rusiji, kako se ne bi dao argument zapadnim silama da završe proces priznanja Kosova. U tom smislu vojna neutralnost Srbije ima dvije dimenzije. Prva je da Kosovo mora biti vraćeno u ustavno-pravni okvir države Srbije na miran način ili vojnim putem za šta, ukoliko se na to i odluči, Srbiji članstvo u nekom vojnom savezu, a posebno NATO-u, može biti samo prepreka. Kao druga dimenzija vojne neutralnosti u smislu vraćanja Kosova, od 2006. godine javlja se primjetno političko i diplomatsko kalkulisanje Beograda sa Republikom Srpskom čiji političari očigledno po jasnim instrukcijama rade na destabilizaciji države Bosne i Hercegovine. Strategija destabilizacije BiH se sastoji u vidu osporavanja suvereniteta BiH kroz latentnu prijetnju unilateralnim odvajanjem RS-a od BiH, što nažalost predstavlja temelj dobijanja i zadržavanja vlasti u ovom dijelu naše države. U skladu sa pomenutim međunarodnim interesima i kretanjima ovome treba dodati i snažno podupiranje Moskve intencijama Srbije da zadrži Kosovo, koje se bazira na nepovredivosti državnog suvereniteta kao temelju međunarodnog prava. Nažalost, niti Rusija, a još manje Srbija nemaju iste kriterijume kada je Bosna i Hercegovina u pitanju, naprotiv njihov skoro pa zajednički stav po pitanju Bosne i Hercegovine se svodi na ukazivanje problema u vezi sa statusom Kosova unutar Srbije u smislu - kako Kosovo može biti suverena država, a drugi ne.

Photo: www.irancartoon.com

Ovako koncipirani odnosi Srbije i Bosne i Hercegovine opterećuju region, a pritom i velike sile imaju i jasno definisane i izražene interese u pogledu takvog bilateralnog odnosa. Imajući te činjenice u vidu, u Bosni i Hercegovini se nedavno javila inicijativa o demilitarizaciji BiH koju su podržali i neki stručnjaci u zemlji i u regionu (Miroslav Lazanski). Glavni protagonista ove inicijative je Milorad Dodik, kontroverzni predsjednik RS-a, koji je u demilitarizaciji Bosne i Hercegovine vidio priliku da svoj izborni poraz iz 2012. godine ublaži nastavljajući političku strategiju dovođenja u pitanje uopšte postojanje države Bosne i Hercegovine. Međutim, sa demilitarizacijom BiH stvari stoje puno, puno ozbiljnije. Bosna i Hercegovina kao međunarodni subjekt potpisnica je tzv. Bečkog sporazuma o subregionalnoj kontroli naoružanja kojim se ograničavaju vojni potencijali u regionu. Svaka unilateralna promjena ovog sporazuma, bilo da se radi o demilitarizaciji ili o povećanju vojnih kapaciteta, dovodi u pitanje mir i stabilnost Balkana u cjelini. Sa druge strane, poseban aspekt inicijative o demilitarizaciji BiH predstavljaju oružane snage BiH koje bi u skladu s tim trebale biti ukinute. Pokušaj anuliranja oružanih snaga kao legalnog faktora sile jedne međunarodno priznate države, koje su kao i u svakoj zemlji garant odbrane suvereniteta, sa aspekta trenutno zaoštrenih odnosa na relaciji Moskva – Washington, može biti shvaćeno kao bacanje rukavice u lice. Ukoliko je to tako, Dodik kao i Republika Srpska naprasno će izgubiti i politički integritet i adiminstrativni kredibilitet unutar države Bosne i Hercegovine. Naprosto velika šahovska igra između velikih sila ne trpi politički amaterizam, što je nebrojeno puta viđeno u zadnjih 60-ak godina, a Dodik je dokazani i prvorazredni politički amater.

Mišljenja sam da u tom ozračju treba promatrati i neka zadnja dešavanja u regionu u koje spada izvještaj Vijeću Sigurnosti OUN-a od strane Valentina Inzka, Visokog predstavnika u BiH o stanju u našoj zemlji, oslobađanje hrvatskih generala Gotovine i Markača i već spomenutu izjavu Aleksandra Vučića, ministra odbrane Republike Srbije. U svakom slučaju vrijeme će pokazati koliko je Balkan uopšte važan u odnosima Rusije, SAD-a pa i Kine, a naše balkanoidne i malograđanske tendencije ka prekrajanju granica na bazi velikodržavnih programa nacionalne kohezije su u tom smislu apsolutno nevažne.

*Autor je profesor odbrane i sigurnosti

 

Jedinstvena Bosna i Hercegovina
http://haler.blogger.ba
26/11/2012 23:19