Photo: Stock

Šireći laži kao svešteno lice, nudeći vjernicima umjesto mira i izgradnje povjerenja samo sirove obmane, mitropolit Amfilohije pokazao nam je gdje je i njegovo mjesto u historiji. Neko ko može negirati zločin nad 8.300 civila ne zaslužuje da ga se tretira kao čovjeka. On kao vjernik ima obavezu da poziva na istinu, na koju i Bog poziva

Deset udruženja porodica ubijenih Bošnjaka iz Bratunca reagovalo je na intervju koji je mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije Radović dao Radio-televiziji Republike Srpske, u kojem je relativizirao zločin genocida počinjen u Srebrenici i Bratuncu. U zajedničkom saopćenju se zahtijeva od mitropolota Amfilohija da povuče kazane neistine i Srbima, ali i kompletnoj javnosti ponudi istinu, „istinu na koju i Bog poziva“:

„Nismo razočarani niti iznenađeni lažima koje visoki službenik Srpske pravoslavne crkve obmanjuje javnost. Sličnih istupa pravoslavnih sveštenika imali smo i ranije, a takve, kao što je Vasilije Kačavenda, danas već imamo smještene tamo gdje im je mjesto – na smetlištu historije. Šireći laži kao svešteno lice, nudeći vjernicima umjesto mira i izgradnje povjerenja samo sirove obmane, mitropolit Amfilohije pokazao nam je gdje je i njegovo mjesto u historiji. Neko ko može negirati zločin nad 8.300 civila ne zaslužuje da ga se tretira kao čovjeka. On kao vjernik ima obavezu da poziva na istinu, na koju i Bog poziva", navodi se u saopćenju udruženja.

Potpisnici navode da je na Balkanu započeo proces "u kome se iskazuje želja za razumijevanjem i uvažavanjem suprotstavljenih strana", te dodaju da su ovim smerom krenuli verski lideri kao i srbijanski predsjednik Tomislav Nikolić koji je, kako stoji u napisu, "nedavno je jasno kazao da je to kurs kojim idu i zvanične politike u regionu".

"Stoga, negiranje genocida u Srebrenici i njegovo uspoređivanje sa bolom srpskih majki u Bratuncu, treba jednom za svagda biti razjašnjeno. Ne umanjujemo ničiju bol za izgubljenim djetetom, roditeljem, rođakom... S tim ciljem dužni smo pojasniti, pozivajući se na historijske činjenice, o čemu se zapravo radi. U Srebrenici je ubijeno preko 8.300 civila, u genocidu koji je počinila Vojska Republike Srpske. U Bratuncu, odosno u Kravici, obilježava se stradanje srpskih vojnika (govori se o broju 3.400), stradalih u borbama, od Sokoca do Zvornika. U ratu su vojnici legitimni cilj, osim ako nisu ratni zarobljenici. Ubijati civile ratni je zločin. Mitropolitu Amfilohiju moramo kazati, da su srpski zločinci, u najkrvavijem zločinu genocida, 1992. godine u Bratuncu, za nekoliko dana ubili 603 bošnjačka civila. Da su protjerali 21.000 preživjelih civila. Da su porušili sve islamske bogomolje. Da su u srebreničkom genocidu ubili još skoro 3.000 Bošnjaka Bratunca. Da su na ovaj način ubili 16 posto ukupnog broja Bošnjaka Bratunca. Da je oko Bratunca pronađeno desetak masovnih grobnica u kojima su Bošnjaci, a nema ni jedne u kojoj su pronađeni Srbi. U osnovnoj školi u centru Bratunca bio je logor, u kojem su mučene i ubijene desetine Bošnjaka. Logori za Srbe nisu postojali. I u tome je razlika. Mitropolit Amfilohije bi u ime Boga trebao osuditi takve zločine", poručile su porodice ubijenih Bratunčana bošnjačke nacionalnosti.

Dodaju da su kao građani dijela BiH koji se zove Republika Srpska, od svog povratka gradili "mir, suživot i toleranciju".

"Vjerovali smo da je Televizija Republike Srpske i naša televizija, ali iz dana u dan, ona šireći neistine, obmane, te proizvodeći time mržnju i netrpeljivost, govori da je televizija samo jednoga naroda, odnosno samo jedoga dijela jednoga naroda – maloga broja onih koji ne žele mir, suživot i borbu za istinu. Mi u svojim mjestima povratka imamo saradnju, uvažavanje i suživot, ali to oficijelna politika i njen glasnogovornik – RTV RS-a valjda ne žele, te stoga dopuštaju širenje mržnje, zaoštravanje odnosa među narodima i ponovo ukazuju na nebesko porijeklo jednoga naroda. Zahtijevamo od RTV RS izvinjenje i prenošenje ovoga demanta u cjelosti, kako bismo javnosti plasirali historijske činjenice“, stoji u zajedničkom saopćenju deset udruženja preživjelih Bratunčana.

Photo: Buka

Na današnji dan prije 20 godina poginuli su sarajevski Romeo i Julija, Boško Brkić i Admira Ismić. Ovi dvadesetpetogodišnjaci, 18. maja 1993. godine, u pokušaju da pobjegnu od zla i ludila koje je zadesilo njihovu zemlju, ubijeni su na Vrbanja mostu, podsjeća Agencija Anadolija

Mladi i zaljubljeni, iako različitih nacionalnosti u vremenu kada je to bilo skoro pa nemoguće, pripremali su vjenčanje i bijeg iz nepodnošljive stvarnosti. Tog kobnog majskog dana u popodnevnim satima, u nadi da će uspjeti pobjeći, jedan Srbin i jedna Bošnjakinja iz Sarajeva postali su Romeo i Julija.

Boškov otac je umro, a majka i brat otišli u Srbiju. U Sarajevu nije imao nikoga, osim svoje srednjoškolske ljubavi Admire. Kako je on ostao zbog nje u Sarajevu, tako je ona željela s njim otići u Srbiju. “Nije imao nikoga, osim Admire”, rekla je za Reuters majka ubijene  devojke. “Boško je zbog nje ostao u Sarajevu. Admira je želela da mu se  oduži tako što će s njim otići u Srbiju.”

Na današnji dan prije 20 godina, na Vrbanja mostu, snajperskim hicem ubijeni su Boško i Admira, a njihova su tijela sedam dana ostala ležati na ulici. Admirini otac i majka su tek nakon dva dana saznali da im je kćerka ubijena.

“Pogođeni su istovremeno, ali on je pao odmah, dok ona još bila živa”, rekao je te '93. za Reuters Dino, vojnik koji je događaj posmatrao iz obližnje zgrade. “Dopuzala je do njega i zagrlila ga. Tako su umrli, jedno drugom u naručju.” Boško je ležao na betonu licem prema zemlji, desna ruka mi je bila neobično savijena iza leđa. Admira je ležala pored svog momka, grleći ga levom rukom.

Smrt ovog zaljubljenog para do danas je ostala nepoznanica. Srpski zvaničnici priznali su još '93. da su im dozvolili da pređu na srpsku teritoriju. Boško i Admira prešli su 500 metara mosta izloženi vojnicima sa obe strane. Kada su iz muslimanske teritorije ušli na područje koje kontrolišu Srbi, neko je pucao na njih.

Slika mrtvih tijela Romea i Julije iz Sarajeva, kako zagrljeni leže na sarajevskom mostu, obišla je svijet. Sedam dana nakon što su ubijeni, Vojska RS izvukla je njihova tijela sa mosta i sahranila ih u Lukavici. Po završetku rata, 1996. godine, na inicijativu i želju Admirinih roditelja, njihovi su posmrtni ostaci prebačena na groblje Lav u Sarajevu i zajedno sahranjeni.

O njima su pisali mnogi, i pjesme, i članke, i priče... Jedan od najpoznatijih članaka bio je onaj Kurta Schorka, koji je objavio Reuters 23. maja 1993. i koji je onda obišao cijeli svijet. Sarajevska rock grupa Zabranjeno pušenje je nedavno snimila pjesmu pod nazivom "Boško i Admira", a isto tako i Bill Madden pod nazivom "Bosko and Admira".

O Bošku i Admiri je snimljen i dokumentarni film. Režirao ga je John Zaritsky, a snimljen je u koprodukciji PBS's Frontline, National Film Board of Canada i WDR Germany.

Photo: www.ssrresourcecentre.org

U nekim slučajevima ljudski štitovi su neposredno korišćeni. Albanski civili bili su primorani da marširaju pored jugoslovenskih vojnika i srpskih policajaca da bi ih zaštitili od napada avijacije NATO-a ili OVK-a. Istraživači HRW-a intervjuisali su svedoke iz Suve Reke, Kline i Lipljana, koji su tvrdili da su ih držali kao ljudske štitove. Svedoci su izjavili OEBS-u da su ih koristili kao ljudski štit u Đeneral Jankoviću (na granici s Makedonijom), u opštini Đakovica, u Prištini i na putu od Ćireza do Štutice. Takođe, postoje optužbe da su srpske snage naterale raseljene albanske civile, koji su tada i poginuli u šumama na Koriši od bombi NATO-a, da im budu ljudski štit, ali za to nema dovoljno dokaza

Nasilno proterivanje

Tokom 1998. i prvih meseci 1999. godine na Kosovu je raseljen veliki deo stanovništva: više od 200.000 kosovskih Albanaca je interno raseljeno, skoro 70.000 ih je izbeglo iz pokrajine u susedne zemlje i Crnu Goru, a još 100.000 jugoslovenskih državljana, većinom kosovskih Albanaca, zatražilo je azil u zemljama zapadne Evrope. Ali kao što je već jasno rečeno, na Zapadu je bila tek nekolicina onih koji su poverovali da će režim u Beogradu pokušati da protera celokupno albansko stanovništvo s Kosova. Međutim, razmere i brzinu proterivanja niko nije mogao da predvidi: za tri nedelje nakon početka vazdušnih napada NATO-a, u susednim zemljama je bilo 525.787 izbeglica s Kosova. Mesec dana kasnije, 12. maja, konačni broj je porastao na 781.618.59 Kao što je rečeno, VJ, srpska policija i paravojne formacije proterale su 862.979 Albanaca s Kosova,60 a još nekoliko stotina hiljada je bilo interno raseljeno, pored onih koji su bili raseljeni pre marta.

Ovi podaci nagoveštavaju da je do početka juna 1999. godine više od 80 odsto ukupnog broja stanovnika na Kosovu, odnosno 90 odsto kosovskih Albanaca, bilo proterano iz svojih domova. Oko 440.000 izbeglica prebeglo je u Albaniju i oko 320.000 u Makedoniju (od kojih je skoro 80.000 prebačeno u neku drugu zemlju izvan regiona). Crna Gora je udomila oko 70.000 izbeglica, a Bosna i Hercegovina više od 30.000. Kolone izbeglica s Kosova su između marta i juna, po pravilu, išle do najbliže granice. To znači da su, po pravilu, stanovnici zapadnog dela Kosova prelazili jugozapadnu granicu i išli u Albaniju, dok su izbeglice iz istočnog dela prelazile jugoistočnu granicu i išle u Makedoniju. Nasuprot tome, u celini posmatrano, stanovnici Kosovske Mitrovice, Vučitrna, i drugih albanskih delova severnog Kosova usmeravani su ka granici s Albanijom. Mnogi žitelji Peći i najzapadnijeg dela Kosova prešli su u Crnu Goru, dok su neki iz najistočnijih delova pre prelaska granice s Makedonijom odlazili prvo u južnu Srbiju. U nekim delovima raseljavanja je bilo u znatno manjoj meri: sa Kosova je otišlo malo žitelja oblasti Frenica u središtu Kosova – najviše zbog vojnih kordona i želje da tu ostanu – osim onih koji su početkom maja proterani iz Glogovca (videti poglavlje o oblasti Drenice). Mada činjenica da su izbeglice uglavnom prelazile najbližu granicu možda ukazuje na to da je odlazak bio dobrovoljan, izjave stotina izbeglica s kojima su u Albaniji, Makedoniji i Bosni razgovarali istraživači HRW-a i drugih organizacija, govore suprotno.

Odlazak albanskog stanovništva s Kosova u izvesnoj meri je koordiniran i kontrolisan, pa se zbog toga nameće zaključak da je reč o sistematskom i nasilnom proterivanju. Da je na Kosovu sprovođena politika “etničkog čišćenja” može se zaključiti iz najmanje četiri ključna pokazatelja: prvi je vreme dolaska izbeglica – izbeglice su stizale u Makedoniju i Albaniju iz istih krajeva u iste dane, dok u nekim drugim periodima (posebno tokom pregovora) kolona izbeglica nije bilo, ili su ih prebacivali s jedne na drugu granicu. Drugi pokazatelj je način odlaska: u Makedoniju su izbeglice proterivane vozom, što je omogućavalo da hiljade ljudi dnevno napusti Kosovo. Neki, među kojima je bilo mnogo onih koji su poslati u Albaniju, a koji nisu imali sopstveni prevoz, prevoženi su kamionima i autobusima koje je obezbedila srpska policija. Da bi proterivanje teklo lakše uspostavljani su sabirni centri. Treći pokazatelj jeste da su srpske i jugoslovenske snage bezbednosti zastrašivanjem nagnale stanovništvo u beg sejanjem straha, pretnji i nasilja, što čini glavni element “etničkog čišćenja” koji je bio čest i tokom ratova u Bosni i Hrvatskoj.

Photo: www.digitaltrends.com

Četvrti pokazatelj je oduzimanje ličnih dokumenata: izbeglicama proteranim prema Albaniji često su oduzimani lični dokumenti i one su bile primorane i da skinu registarske tablice sa kola i traktora pre nego što im je dozvoljeno da pređu granicu. Pošto je skoro 90 odsto izbeglica s Kosova prešlo granicu i otišlo u Albaniju ili Makedoniju, analiza vremena i obrasca progona mora obavezno poći od dolaska izbeglica u ove dve države. Istraživači HRW-a boravili su u obe zemlje od poslednje nedelje marta do sredine juna 1999. Istraživači su stoga bili u mogućnosti da prate i vreme i obrasce priliva izbeglica. Ako su izbeglice bežale od bombardovanja NATO-a ili zbog borbi između jugoslovenskih i srpskih snaga i OVK-a, očekivalo bi se da one pristižu nasumično, u zavisnosti od ličnih odluka pojedinih porodica o tome kada rizici postaju suviše veliki da bi se ostalo. Ali, skoro sve izbeglice iz istog sela ili opštine pristizale su u isto vreme u Albaniju ili Makedoniju. Izuzeci su se dešavali ako bi deo žitelja iz jednog mesta bio upućen u Albaniju a deo u Makedoniju. Iako je bilo neophodno izvršiti selekciju, iz hronologije razgovora istraživača HRW-a sa izbeglicama stiče se uvid u ovaj proces.

Istraživači HRW-a su prve nedelje (početak je 24. mart) u Makedoniji intervjuisali uglavnom tek pristigle izbeglice iz Prištine. Druge i treće nedelje većina novopridošlih bila je iz opština Kačanik i Štrpce. Žetvrte nedelje stigao je veliki broj izbeglica iz Gnjilana. Pete nedelje, mnogi od novopridošlih bili su iz opštine Lipljan. Slično je bilo i u severnoj Albaniji. HRW je tokom prve nedelje razgovarao s velikim brojem izbeglica koje su upravo stigle iz opštine Prizren; druge nedelje, mnoge izbeglice su došle iz Suve Reke i Đakovice, a treće nedelje je bio veliki priliv izbeglica iz Mitrovice i još ih je stiglo iz Đakovice. Priliv izbeglica u Makedoniju nekoliko puta je iznenada prestajao, posebno početkom juna, kada se pregovaralo o detaljima dogovora između jugoslovenskih vlasti i NATO-a. Kao što se primećuje u izveštaju OEBS-a, “priliv izbeglica takođe je bio regulisan, jer je ishod bio takav da su na granični prelaz s Albanijom, bivšom jugoslovenskom republikom Makedonijom i Crnom Gorom u određeno vreme stizale hiljade izbeglica, dok bi tokom narednih dana na određene prelaze pristizala tek nekolicina”.

Sistematičnija analiza šeme priliva izbeglica u Albaniju, koji je sprovela Američka asocijacija za unapređenje nauke (zajedno sa East-West Menagement Institute i Institute for Legal and Policy Studie iz Albanije), potvrđuje ovu analizu. Statistička studija prvenstveno je koristila podatke prikupljene tokom krize od albanskih graničara na graničnom prelazu Morina na severu Albanije. Studija zaključuje da se “masovni progon izbeglica sa Kosova (u Albaniju) dešavao po pravilnoj šemi, te je cela operacija morala biti koordinirana.” Izveštaj dalje poredi vreme i šemu progona sa bombardovanjem NATO-a i zaključuje da je “samo mali broj kosovskih Albanaca pobegao s Kosova direktno zbog vazdušnih napada NATO-a”.

Takođe, šema odlazaka mnogih izbeglica, u suštini, ukazuje na to da su proterivanja bila organizovana, odnosno da odlazak nije bio spontan. Primer ovoga je proterivanje stanovništva u Prištini, glavnom gradu Kosova. Nekoliko dana nakon početka vazdušnih napada NATO-a, srpska policija i pripadnici paravojnih formacija počeli su sistematski da čiste veliki broj albanskih stanovnika iz grada. Svedoci iz naselja Vranjevac, Tašlidže, Dragodan i Dardanija rekli su istraživačima HRW-a da su policajci i pripadnici paravojnih formacija išli od vrata do vrata krajem marta i govorili žiteljima da moraju odmah da napuste domove. M. B., majka dvoje dece iz Tašlidže, izjavila je da su joj rekli: “Hajde, izlazi! Moraš na železničku stanicu.”64 Svedoci kažu da su im u nekim slučajevima govorili da će biti ubijeni ako ne poslušaju. Jednom lekaru i njegovoj porodici ljudi u maskirnim uniformama su rekli: “Ako ne odete za jedan minut, sve ćemo vas ubiti!” Kada ih je izbacila iz domova, policija je stanovnike uputila na glavnu železničku stanicu u Prištini, dok su drugi odlazili kolima. Prilazne puteve blokirali su naoružana policija i paravojne formacije: jedan žitelj Vranjevca rekao je da je “ljude koji su pokušali da odu drugim pravcem policija primorala da se vrate.” Hiljade stanovnika Prištine bilo je sakupljeno na železničkoj stanici, a u okolini je bila postavljena naoružana policija. Tu su ih uterali u putnički voz za Makedoniju. Vozovi su bili potpuno pretrpani: jedan od proteranih ispričao je da je zajedno sa još dvadeset sedmoro ljudi uteran u kupe koji prima osam putnika.

Nekoliko izbeglica je izjavilo da su ljude uterivali u autobuse i kamione na železničkoj stanici, što upućuje na to da je stanica bila sabirni centar za organizovane progone Albanaca iz Prištine. Izbeglice od kojih je HRW uzeo izjave videle su policajce kako vuku ljude iz kola i tuku ih. Većina je istakla da su policajci i pripadnici paravojnih formacija od njih tražili devize za siguran prolazak, i prijavila da su videli da paravojne jedinice oduzimaju nakit i vozila. Izbeglice su takođe prijavile da su sabirni centri postojali i u Glogovcu i na glavnim železničkim stanicama u Uroševcu i Kosovu Polju, kao i u selu Belanica u opštini Suva Reka. Kao što pokazuje primer Prištine, stanovnici su često primoravani na beg zastrašivanjem, pretnjama i nasiljem. Žitelji opštine Lipljan rekli su za HRW da su se uznemirili kada se dogodio prvi masakr u opštini (u selu Slovinje). Osećaj straha pojačala su potonja ubistva u Malom Ribaru i Malom Alasu, posle kojih im je jedino preostalo da odu (videti poglavlje o opštini Lipljan). Nasumična paljba, policijske racije i paljenje kuća dodatno su uticali na njihovu odluku da izbegnu.

U oblastima u kojima je ranije stanovništvo pružalo podršku OVK-u ubistva i drugi oblici nasilja imali su dvostruki cilj: da se stanovništvo zastraši i da se uklone osobe koje sarađuju s pobunjenicima. Primer ovoga jeste Đakovica: talas organizovanog terora na početku rata prouzrokovao je na desetine mrtvih i na hiljade naterao u beg u severnu Albaniju (videti poglavlje o opštini Đakovica). Ovaj prvi talas nasilja u Đakovici počeo je 24. marta, kada je NATO započeo napade na Jugoslaviju, i trajao je do 2. aprila.

Kao što je bila praksa i tokom “etničkog čišćenja” u Bosni i Hercegovini, na meti su se našli istaknute ličnosti, uključujući lekare, advokate i političare; ova strategija je smišljena s namerom da zastraši ostatak stanovništva, kako bi oni pomislili da niko nije bezbedan, ali i da eliminiše važne ili istaknute pojedince. Veruje se da je između 24. marta i 2. aprila 1999. godine ubijeno oko 200 žitelja Đakovice, mnogi od njih u nizu operacija “čišćenja” koje su sprovodili pripadnici VJ, srpske policije i paravojnih formacija od kuće do kuće.

Tokom ovog perioda proteran je veliki deo stanovništva. Svedoci koje je intervjuisao HRW u severnoj Albaniji – većinom žene – opisali su kako su ih policija, paravojne formacije i vojska proterivali. Mnogi su prijavili da su napuštajući grad videli gomile leševa.68 Prema izjavi jednog žitelja Đakovice: Sve je bilo dobro organizovano. Išli su iz jednog naselja u drugo. Neki vojnici su po zaduženju uništavali stvari, a drugi pratili ljude do granice.

Da je proterivanje bilo sistematično ukazuje i to što je srpska policija masovno oduzimala lična dokumenta i registarske tablice albanskim izbeglicama. Stotine izbeglica koje su dolazile u Albaniju posvedočile su da su, pre nego što im je dozvoljeno da pređu granicu, primoravane da predaju lične karte, pasoše i izvode iz matične knjige rođenih, koji su često bili cepani pred njima. Oni koji su granicu prelazili kolima dobijali su šrafcigere i naređeno im je da sa vozila skinu registarske tablice. Nasuprot tome, izbeglicama koje su bile prognane u Makedoniju bilo je, u celini gledano, dozvoljeno da zadrže dokumenta, čak i nakon što su ih pregledali pripadnici srpske policije. (Kao što je istaknuto u opširnijem opisu “etničkog čišćenja”, ova razlika u praksi možda odražava očekivanje da se oni poslati u Albaniju lakše mogu okarakterisati kao Albanci iz Albanije, što bi sprečilo njihov povratak, dok Makedonija nije bila spremna na to da se veliki broj Albanaca s Kosova naseli tu za stalno.)

Kakvo god da je objašnjenje, očito je da srpski službenici na granici nisu sprovodili praksu “čišćenja identiteta” po sopstvenom nahođenju. Nakon rata su na graničnim prelazima s Albanijom i na drugim mestima na Kosovu otkrivene hrpe registarskih tablica i spaljenih dokumenata.

Svaki od ova četiri pokazatelja (vreme dolaska, način odlaska, zastrašivanje i praksa “čišćenja identiteta”) jasno ukazuju na to da beg 860.000 Albanaca s Kosova u dvanaest nedelja predstavlja sistematsko proterivanje. Kada se sve uzme u obzir, dokazi su ubedljivi. Tužilac Tribunala za ratne zločine nije imala dilemu kada je njena kancelarija pripremila optužnicu za Slobodana Miloševića, Milana Milutinovića, Nikolu Šainovića, Dragoljuba Ojdanića i Vlajka Stojiljkovića.

Prva od optužbi glasi:Snage SRJ i Srbije su sistematski proterale i raselile stotine hiljada kosovskih Albanaca iz njihovih domova širom čitave pokrajine Kosovo. Da bi olakšale ova proterivanja i raseljavanja, snage SRJ i Srbije namerno su stvarale atmosferu straha i ugnjetavanja upotrebom sile, pretnjama silom ili nasilnim postupcima.

Photo: dominiquemeienberg.ch

Proizvoljna hapšenja i pritvaranja

Tokom oružanog sukoba 1998. i početkom 1999. godine proizvoljna hapšenja i pritvaranja kosovskih Albanaca bila su uobičajena. Fizičko zlostavljanje i mučenje pritvorenih bilo je rasprostranjeno. Ova praksa bila je naglašenija tokom perioda mart – jun 1999. Na hiljade kosovskih Albanaca bilo je pritvoreno za vreme bombardovanja NATO-a. Muškarce su veoma često odvajali od žena i danima držali u privremenim pritvorima, poput škola i fabrika, a za to vreme su ih tukli i ispitivali o OVK-u. Neke ljude su duže vreme držali u zatvorima u Smrekovnici, Lipljanu, Istoku (Dubrava) i Prištini. Većina muškaraca koji su bili u pritvoru na kraju rata – njih između 1.000 i 2.000 – bila je prebačena iz kosovskih zatvora u centralnu Srbiju; u martu 2001. više od 400 kosovskih Albanaca još uvek je bilo u pritvoru. Na primer, više od 300 muškaraca i žena bilo je privedeno s ulica i iz privatnih kuća u Đakovici između 7. i 11. maja, nakon borbi između vladinih snaga i OVK-a u naselju Žabrat (videti poglavlje o opštini Đakovica). Žene su bile privremeno pritvorene u fabrici “Gorenje elektromotor”, a zatim su puštene. Muškarci su držani na nepoznatoj lokaciji na periferiji grada na putu Đakovica – Peć.

Oko polovina pritvorenih muškaraca puštena je nakon šest dana, dok su ostali – po proceni njih 150 – prebačeni u zatvore u Peći, Lipljanu i Dubravi (pre nego što je NATO bombardovao taj zatvor). Većina zatvorenika, ako ne i svi, prebačena je u zatvore u užoj Srbiji pre ulaska trupa NATO-a na Kosovo 12. juna. Sud u Nišu je 22. maja 2000. godine za terorizam osudio 143 muškarca iz Đakovice na ukupno 1.632 godine zatvora. Oni su oslobođeni odlukom Vrhovnog suda Republike Srbije 23. aprila 2001.

Početkom aprila u zatvoru u Prizrenu držano je u pritvoru više od 300 kosovskih Albanaca. Jedan od njih, koji je u pritvoru proveo dva meseca, ispričao je kako su postupali prema njemu i drugima:

Otišao sam pravo u zatvor; nisu me ni priveli u stanicu policije. Tamo su me mučili u vreme doručka, ručka i večere. Kada sam stigao, prvo su me tukli gumenim pendrecima. Tukli su me po dlanovima i po preponama. Tamo je bilo više od 300 Albanaca. Tukli su nas svaki put kada su nam donosili hranu. Prva četiri dana su me svaki dan tukli u hodniku. Isto je bilo i sa drugim zatvorenicima.

U Glogovcu je policija od 22. aprila nedelju dana pravila racije po kućama i pritvarala velike grupe odraslih muškaraca u lokalne stanice policije (videti poglavlje o opštini Glogovac). Skoro sve muškarce su tukli ispred njihovih domova ili na putu do stanice, a neke su terali da pevaju srpske nacionalističke pesme. Većinu zatvorenika su ispitivali o OVK-u, a onda ih puštali nakon samo jednog dana provedenog u pritvoru. Mesec dana kasnije stotine muškaraca, žitelja Glogovca, bilo je držano u pritvoru u podrumima lokalnih prodavnica. Većina muškaraca puštena je posle tri dana, ali tek nakon što su bili ispitivani i batinani štapovima, drškama od lopata i metalnim šipkama. Oko devedeset muškaraca prebačeno je u zatvor u Lipljanu.

U nekim selima žene su zatvarane u privremene pritvore, poput štala ili napuštenih kuća, gde su bile seksualno zlostavljane ili silovane (videti odeljak o silovanju).73 Zabeleženo je da je u kosovskim zatvorima držano nekoliko žena, poput doktorke Fljore Brovine, koja je posle rata prebačena u centralnu Srbiju, zatim osuđena na dvanaest godina zatvora, ali je oslobođena u novembru 2000 (videti poglavlje “Kršenja prava posle 12. juna 1999”). Više od 2.000 kosovskih Albanaca je u maju pritvoreno u zatvor u Smrekovnici pored Mitrovice (videti deo o zatvoru u Smrekovnici u opštini Vučitrn). Istraživači HRW-a su razgovarali sa više od 30 ovih muškaraca; svi su prijavili da ih je policija u pritvoru redovno tukla, posebno dok su ih ispitivali o OVK-u. Istraživači HRW-a su s njima razgovarali dok su bili izbeglice u Albaniji, a tada su na njihovim telima bili vidljivi tragovi fizičkog zlostavljanja, poput modrica na oku, modrica i povreda na koži.

Većina muškaraca je pre puštanja bila primorana da potpiše priznanja da su učestvovali u terorističkim akcijama. Istraživači HRW-a su razgovarali i sa bivšim zatvorenicima zatvora u Lipljanu, koji su svedočili o prebijanjima i teškim uslovima u zatvoru, kao i o tome da su čim su stigli morali da prođu kroz špalir policajaca i zatvorskih čuvara koji su ih tukli. Jedan bivši zatvorenik zatvora u Glogovcu, koji je proveo petnaest dana u Lipljanu pre nego što su ga prebacili u zatvor u Sremskoj Mitrovici 10. juna, ispričao je:

U početku, kada smo izašli iz autobusa (u zatvoru u Lipljanu) morali smo da pešačimo trideset metara između dva reda policajaca, a oni su nas tukli pendrecima i palicama. Unutra su nam rekli da se skinemo. I opet su nas tukli. Odveli su nas u drugu sobu sa oko 500 zatvorenika – u sportsku dvoranu. Bili smo svi zajedno.

Albanci su držani u pritvoru i u najvećem zatvoru na Kosovu, u Dubravi pored Istoka. Kada je počelo bombardovanje NATO-a tamo se nalazilo između 900 i 1.100 zatvorenika, uključujući i oko trideset Srba, ali je nakon početka bombardovanja još zatvorenika prebačeno u Dubravu (uključujući 150 muškaraca iz Đakovice), a neki su prebačeni iz zatvora iz centralne Srbije. Kada je 19. i 21. maja NATO bombardovao ovaj zatvor, poginulo je najmanje devetnaest albanskih zatvorenika (videti deo o zatvoru u Dubravi u opštini Istok). Srpske snage bezbednosti su 22. maja postrojile oko 1.000 zatvorenika u dvorištu i sa zatvorskih zidina i stražarskih kula su na njih pucali iz snajpera i mitraljeza i bacali na njih ručne bombe, i tada su ubile najmanje sedamdeset ljudi. Još najmanje dvanaest zatvorenika je ubijeno u sledeća dvadeset četiri časa jer su čuvari, specijalci i, pretpostavlja se, pripadnici paravojnih formacija napadali zatvorenike koji su se bili sakrili u zatvorskim zgradama koje nisu uništene u bombardovanju, u podrumima ili kanalizaciji. Povređene su odvezli kamionima, a ostale prebacili u zatvor u Lipljanu, gde su ih tukli. Oni su 10. juna prebačeni u zatvore u užoj Srbiji.

Photo: tumblr.com

Procenjuje se da je 10. juna, dva dana pre ulaska trupa NATO-a na Kosovo, u zatvore u užoj Srbiji prebačeno 2.000 albanskih zatvorenika. Tokom 1999, 2000. i 2001. oslobođeno ih je više od 1.400, a neki od njih su oslobođeni na osnovu saveznog Zakona o amnestiji koji je donet u februaru 2001. U martu 2001. u zatvorima u Srbiji i dalje se nalazilo oko 400 kosovskih Albanaca.

Uništavanje imovine civila i džamija

Između marta i juna 1999. godine pripadnici VJ, srpske policije i paravojnih formacija uništili su na hiljade albanskih domova širom Kosova, spaljujući ih ili koristeći artiljeriju, buldožere, eksplozive ili podmećući požare. Pljačkanje je takođe bilo široko rasprostranjeno. U nekim oblastima, posebno onim gde je podrška OVK-a bila veća, uništena su čitava sela. Nekoliko gradova, uključujući Peć i Glogovac, takođe je bilo teško oštećeno. Prodavnice i privatne firme Albanaca, škole i džamije isto tako su bile meta napada, a često i pljačke. Uz to, voda u bunarima širom pokrajine često je zagađivana (videti odeljak koji sledi).

Ove akcije bile su nastavak politike koju su sprovodile snage bezbednosti na Kosovu tokom 1998. i početkom 1999, posebno u oblasti Drenice, opštini Orahovac (naročito u Mališevu) i u opštini Dečani.75 Jedno istraživanje UNHCR-a koje je objavljeno u novembru 1998. pokazuje obim razaranja tokom 1998.76 Istraživanje je obuhvatilo 285 sela, od kojih je sukob zahvatio 210. U ovih 210 sela, u kojima je po procenama pre sukoba živelo 350.000 ljudi, potpuno je uništeno 28 odsto kuća i domova – 9.809 od ukupno 35.185. Još 15 odsto domova (5.112 kuća) znatno je oštećeno, dok je 6.017 domova pretrpelo umerenu ili manju štetu. Samo 40 odsto domova u ovim oblastima ostalo je netaknuto.

Većina preostalih kuća na Kosovu uništena je 1999. Prema istraživanju UNHCR-a iz novembra 1999. godine, skoro 40 odsto svih stambenih kuća na Kosovu bilo je teško oštećeno (kategorije III i IV) ili potpuno uništeno (kategorija V).77 Od ukupno 237.842 kuća, 45.768 ih je teško oštećeno a 46.414 uništeno. Opštine u kojima je OVK imao podršku bile su nesrazmerno pogođene (delom verovatno i zbog toga što je napad na njih počeo 1998): skoro polovina od 12.887 domova u opštini Orahovac teško je oštećena (4.334 doma) ili potpuno uništena (1.943 doma); u Suvoj Reci 4.552 kuće teško su oštećene a 2.018 ih je uništeno, ili više od 55 odsto ukupnog broja stambenih objekata (11.622). U oblasti Drenice, od ukupno 17.340 domova 7.155 ih je teško oštećeno, a 6.209 potpuno uništeno, što čini 77 odsto od ukupnog broja. Naročito teško je stradala Peć gde je više od 80 odsto od ukupno 5.280 kuća u gradu teško oštećeno (1.590) ili uništeno (2.774).

Slično su prošle škole i džamije. Prema proceni štete koju su sprovele Ujedinjene nacije na 649 škola na Kosovu, više od petine ih je teško oštećeno, a više od 60 odsto potpuno uništeno. Istraživači HRW-a su nakon juna 1999. godine obišli oštećene i uništene džamije u Đakovici, Peći, Istoku, i Ćirezu (opština Srbica). Istraživači HRW-a su tokom obilaska terena u leto 1999. takođe otkrili da je oštećeno mnogo radnji i privatnih firmi u Suvoj Reci, Uroševcu, Prištini, Peći, Glogovcu i Đakovici. Izveštaj organizacije Lekari za ljudska prava u avgustu 1999. dokumentovao je na osnovu iskaza izbeglica da je na Kosovu uništeno 155 džamija.

Zagađivanje bunara

Zagađivanje bunara, koje je na Kosovu bilo rasprostranjeno tokom 1998. i 1999. godine, predstavlja otvoreni vid uništavanja imovine civila i zabranjeno je zakonima rata. Širom Kosova, srpske i jugoslovenske snage namerno su zagađivale vodu u bunarima bacajući u njih hemikalije, mrtve životinje, pa čak i ljudske leševe. Prema izveštaju Međunarodnog komiteta Crvenog krsta (ICRC), koji je izvršio sanaciju vode na Kosovu, “veruje se da je više od polovine od 20.000 bunara na Kosovu zagađeno životinjskim ili ljudskim ostacima ili otpacima, ili su neupotrebljivi jednostavno zato što dugo nisu korišćeni.” Između januara i septembra 1999. ICRC je sanirao preko 1.700 bunara.

Photo: 4.bp.blogspot.com

Istraživači HRW-a su u nekoliko sela dokumentovali slučajeve da su žrtve ubistva bile bačene u lokalni bunar. U jednom selu u Suvoj Reci – čije ime ne navodimo zbog silovanja koje se tamo desilo – jedanaest muškaraca je u aprilu 1999. ubijeno i bačeno u bunar (videti poglavlje o opštini Suva Reka). Kao što je istaknuto u delu koji govori o broju žrtava, u selu Poklek je u aprilu 1999. najmanje četvoro od, procenjuje se, četrdeset sedam članova porodice Mućoli (Muqolli) ubijeno i bačeno u bunar u dvorištu gazdinstva. U jednom drugom selu u oblasti Drenice (čije ime takođe ne navodimo zbog zaštite identiteta žrtava), osam žena je bilo silovano, ubijeno i zatim bačeno u bunar.82 Istraživači HRW-a su takođe dobili izveštaje da su ljudski ostaci pronađeni u bunarima u selima Donji Streoc i Dubovik u opštini Dečani, u selu Damjane u opštini Đakovica i u Studenici u opštini Istok. U aprilu 1999. u dva bunara izvan sela Kotlina najpre su bačena tela dvadeset tri muškarca a potom su na njih bačene ručne bombe. Seljani ove bunare nisu koristili i izgleda da je odluka da se tela bace u bunar bila pokušaj da se prikriju ubistva, a ne da se zagadi voda u bunaru.

Sekundarni izvori su takođe prijavili da su bunari bili zagađivani pre i za vreme bombardovanja NATO-a. Prema jednom članku u Washington Postu od 10. decembra 1998. godine, najmanje pedeset osam sela prijavilo je stranim humanitarnim organizacijama da su u bunarima pronašli “mrtve pse, kokoške, konje, smeće, benzin, brašno, deterdžent, farbu i druge zagađivače”. U selu Ovčarevo 70 odsto bunara je “verovatno zagađeno”. Nakon bombardovanja NATO-a, Los Angeles Times je naveo statistiku UNHCR-a za oblast Đakovice, navodeći da su bunari u trideset devet od četrdeset četiri sela bili zagađeni “ljudskim ili životinjskim leševima”. Prema Veću za odbranu ljudskih prava i sloboda u Peći, ljudski ostaci su pronađeni u bunarima sela Donja Luka, Banja i Kosurić. Italijanski list Corriere Della Sera takođe je pisao o zagađenju bunara u Donjoj Luci, u kome je jedan seljak pronašao trinaestoro članova porodice i komšija, starosti od dvanaest do sedamdeset godina.

Pljačkanje i iznuđivanje

Ubistva i masovna proterivanja na Kosovu u proleće 1999. bila su praćena pljačkom i iznuđivanjem. Albanci su, po pravilu, pljačkani pre ili za vreme proterivanja s Kosova. Ako bi se suprotstavili, prećeno im je ubistvom ili su im otimali decu i pretili im dok ne bi pristali. U ove zločine najviše su bili uključeni pripadnici srpskih paravojnih formacija ili osobe u nepoznatim uniformama, mada se kao počinioci pominju i pripadnici srpske policije. Nijedna oblast nije pošteđena pljačke: pljačka je bila izraženija u oblastima gde je delovao OVK i u kojima su se dogodila masovna ubistva, poput Glogovca, Suve Reke i Peći, ali je zabeležen i u oblastima u kojima je bilo manje slučajeva ubistava i relativno malo razaranja, poput Lipljana, Prištine i Gnjilana. Kao i u Bosni i Hercegovini, pljačka i iznuđivanje možda su, jednostavno, bili motiv i nagrada pripadnicima srpskih paravojnih formacija, mada rasprostranjenost ovih zlodela, kao i činjenica da je bar u nekim slučajevima u njih bila umešana policija ukazuje na to da su ona činjena uz saglasnost vlasti, i da je država i sama na taj način možda pribavljala dobit.

Jedan od najtežih slučajeva masovnog pljačkanja desio se u selu Belanica u opštini Suva Reka (videti poglavlje o opštini Suva Reka). Srpska policija i paravojne formacije upale su 31. marta u selo i na jednom mestu okupile meštane i veliki broj raseljenih lica iz okoline. Pripadnici srpskih paravojnih formacija i policije zatim su uporno od njih zahtevali da im daju novac, a onima koji su odbili pretili su da će ubiti njih ili njihovu decu. Pretnje su i ostvarili: tom prilikom ubijeno je najmanje desetak Albanaca. Jedna žena koja se u to vreme nalazila u selu ispričala je za HRW:

U jednom trenutku policija je došla do jednog čoveka koji je bio na traktoru ispred mene. Rekli su “Daj novac!” Nije imao ništa da im da. On je bio iz sela Ostrozuk. Onda su ga skinuli sa traktora i ubili. Pošto im ništa nije dao, oni (četiri policajca) skinuli su ga s traktora vukući ga za ruke i noge. Odveli su ga iza kuće, pa ga više nisam videla. Žula sam pucnje i videla sam jednog policajca kako nišani i puca. Taj čovek se nije vratio na svoj traktor.

Nedeljama pre masovnog proterivanja iz Glogovca početkom maja 1999. žitelji grada i raseljena lica trpeli su stalne upade pripadnika srpskih paravojnih formacija i policije, koji su tražili novac i dragocenosti (videti poglavlje o oblasti Drenica). U nekim oblastima su ti zahtevi pripadnika paravojnih formacija bili tako česti da su se žitelji odlučili na neobičan korak – zatražili su 23. aprila zaštitu od policije. Policija im je na kratko pružila zaštitu čime su se ova zlodela tek donekle proredila, što upućuje na to da su vlasti u izvesnoj meri bile saučesnici u ovim zlodelima. Pljačke su se odvijale prema određenom obrascu: jedan ili dvojica pripadnika paravojnih formacija ili policije provalili bi vrata privatnog stana, ponekad sa maskama na licu, ali uvek naoružani automatskim puškama. Porodicama bi zatim pretili fizičkim nasiljem dok ne predaju sve što ima neku vrednost. A. H. (59) iz Glogovca opisao je šta se desilo kada su početkom maja ljudi u “zelenim uniformama i s crvenim povezima oko ruku” došli u kuću sa četiri stana koju je delio sa svoja tri brata:

Dva dana pre nego što smo otišli, oko 9 ili 10 ujutru, oni (policija) su došli u kuću i pretresli nas... Uperili su puške u nas... Tražili su mi novac... (onda) su me naterali da sa sebe skinem sve sem veša – tražili su novac. Jedan od njih je rekao: “Ako nađem novac na tebi, ubiću te...” Uzeli su prstenje i zlato od žena... Sledećeg dana... odneli su dva radija od mog brata i mali TV.

U nekim slučajevima pljačke pripadnici paravojnih formacija i policije navodno su pretili deci noževima i automatskim puškama da bi iznudili novac od roditelja. Prema izjavi četrdeset šestogodišnjeg H. M. iz Glogovca: “Nedelju dana pre nego što smo otišli, oni (pripadnici paravojnih formacija) su postali sve oštriji da bi uzeli novac. Uzeli bi vam ćerku i rekli: “Daj mi novac ili je neću pustiti.”89 Drugi čovek u poznim pedesetim godinama iz Glogovca rekao je da su “pripadnici paravojnih formacija uzeli decu, držali im nož na vratu (i pretili da će ih ubiti) ako im ne damo novac”.

Photo: www.usnews.com

Pljačke i iznude bilo je i u oblastima u kojima nije bilo masovnih ubistava i razaranja većih razmera. Žitelji Prištine prijavili su da su ih često pljačkali dok su krajem marta bili primoravani da napuste grad. U opštini Gnjilane, jednoj od opština koja je pretrpela najmanja razaranja tokom rata, takođe je bilo pljačke i iznuđivanja dok je stanovništvo proterivano u Makedoniju. Iskustva žitelja mesta Maleševo tipična su za obrazac koji je bio primenjivan u Gnjilanu. Upavši u selo ujutro 16. aprila, pripadnici paravojnih formacija u zelenim uniformama s obeležjima belog orla i četiri slova S91 dali su žiteljima Maleševa dva sata da napuste selo. Dva seljaka su ubijena u polju dok su ostali stajali po strani. Seljake su tukli, oduzimali su im kola, novac i nakit, pretili im ubistvom, a onda ih naterali da pešače do obližnjeg Gnjilana. Kasnije, na putu između Gnjilana i Uroševca, seljake su iznova pljačkale bande paravojnih formacija. Jedan seljak je rekao da su kolonu zaustavili devet puta između Gnjilana i Klokota, koji je udaljen desetak kilometara. Svaki put kad su ih zaustavili udarali bi ih i pretili da će ih ubiti ako ne predaju sve devize, nakit i ostale dragocenosti. Nekoliko svedoka je prijavilo da su pripadnici paravojnih formacija pretili da će na njih baciti ručne bombe ako ne dobiju ono što traže. Jedan svedok je rekao: “Držali su ručne bombe i pretili da će ih baciti na decu ako ništa ne dobiju.”

Lišavanje slobode i prinudni rad

Postoje nesumnjivi dokazi da su između marta i juna 1999. godine jugoslovenske i srpske snage bezbednosti lišavale slobode odrasle muškarce i terale ih da kopaju rovove, čiste bunkere i obavljaju druge fizičke poslove. Izgleda da je većina poslova bila vezana za strateške ciljeve Vojske Jugoslavije.

Najozbiljniji ovakav slučaj desio se u opštini Glogovac tokom maja i juna 1999. godine. HRW je dokumentovao i slučajeve da su u aprilu 1999. prinudnom radu podvrgnuti pritvorenici u opštini. Tada su srpski policajci i jugoslovenski vojnici u bar dva navrata okupili muškarce u Prizrenu i prebacili ih do granice s Albanijom, gde su ih primorali da rade u brigadama za kopanje rovova (videti poglavlje o opštini Prizren). Ima izveštaja i o radnim brigadama u Orahovcu, Suvoj Reci i Đakovici, gde su tokom aprila 1999. godine Romi bili navodno naterani da kopaju rovove na granici s Albanijom.

Istraživači HRW-a su od grupe osoba koje su bile pritvorene u džamiji u Ćirezu u oblasti Drenica 31. aprila 1999. dobili detaljne opise prinudnog rada. Mnogi zatvorenici su ubijeni u rudniku Šavarina pored Žikatova 1. maja 1999, a ostali su premešteni u Glogovac (videti poglavlje o oblasti Drenica). Srpska policija je 5. i 6. maja odvela oko sedamdeset šest preživelih iz Glogovca u sela Krajkovo, Vukovce i Poturk i predala ih vojnicima. Prema izjavama sedam svedoka s kojima su razgovarali istraživači HRW-a, ovi ljudi bili su primorani da rade oko šest nedelja, sve do povlačenja srpskih snaga bezbednosti sa Kosova sredinom juna. Poslovi su uključivali kopanje rovova i bunkera. Svedoci su prijavili slučajeve u kojima su vojnici prebijali i mučili zatvorenike, mada su neki istakli da su ih bolje hranili i s njima bolje postupali nego srpska policija i pripadnici paravojnih formacija u Ćirezu i Glogovcu.

Ljudski štitovi

Između marta i juna 1999. godine jugoslovenske i srpske snage bezbednosti držale su pod prinudom neke albanske civile u blizini ili su ih postavljale između srpskih položaja i položaja OVK-a. Obe strategije osmišljene su radi stvaranja ljudskog štita za odbranu jugoslovenskih i srpskih snaga od napada aviona NATO-a ili OVK-a. Korišćenje ovakvih “ljudskih štitova” zabranjeno je članom 28 Žetvrte ženevske konvencije, u kojem se kaže: “Prisustvo zaštićene osobe ne sme se koristiti da bi se određene tačke ili oblasti zaštitile od vojnih operacija”.

U nekim slučajevima ljudski štitovi su neposredno korišćeni. Albanski civili bili su primorani da marširaju pored jugoslovenskih vojnika i srpskih policajaca da bi ih zaštitili od napada avijacije NATO-a ili OVK-a. Istraživači HRW-a intervjuisali su svedoke iz Suve Reke, Kline i Lipljana, koji su tvrdili da su ih držali kao ljudske štitove. Svedoci su izjavili OEBS-u da su ih koristili kao ljudski štit u Đeneral Jankoviću (na granici s Makedonijom), u opštini Đakovica, u Prištini i na putu od Ćireza do Štutice. Takođe, postoje optužbe da su srpske snage naterale raseljene albanske civile, koji su tada i poginuli u šumama na Koriši od bombi NATO-a, da im budu ljudski štit, ali za to nema dovoljno dokaza.

Photo: wikipedia.org

Postoje i dokazi da su ljudski štitovi korišćeni posredno, kada su srpske snage bezbednosti pokušale da između sebe i OVK-a postave civile, i time smanje mogućnost napada od OVK-a i tako se odbrane od napada na srpske položaje. Većina izveštaja odnosi se na oblast Drenice. Primer koji to dobro ilustruje jeste slučaj u selu Staro Žikatovo (videti poglavlje o oblasti Drenica). Jedan svedok iz sela je ispričao za HRW: “Bili smo između OVK-a i Feronikela. (Srpske snage) počele su da iz Feronikela granatiraju vojnike (OVK-a).” OEBS izveštava o sličnom slučaju u selu Trnavce u opštini Srbica, kao i u selu Belanica u opštini Suva Reka. Jedan svedok iz Mališeva (opština Orahovac), s kojim su razgovarali Lekari za ljudska prava, izjavio je da je bio u grupi od 500 civila koje su jugoslovenski vojnici držali blizu granice s Albanijom i koristili ih kao ljudski štit tokom napada na obližnji položaj OVK-a.

Nagazne mine

U 1998. i prvoj polovini 1999. godine srpske i jugoslovenske snage postavile su na Kosovu oko 50.000 protivpešadijskih i protivtenkovskih mina, posebno duž granice s Makedonijom i Albanijom. OVK je tokom ovog perioda takođe postavljao mine u područjima koja su bila pod njegovom kontrolom. Pored toga, NATO je koristio kasetne bombe tokom najmanje šest nedelja vazdušnih napada, što je prouzrokovalo određeni broj civilnih žrtava i zbog čega na Kosovu i drugim delovima SRJ nakon rata i dalje leže rasute neaktivirane naprave.

Mine i neaktivirane bombe predstavljaju najsmrtonosniju zaostavštinu sukoba na Kosovu. Prema izveštaju Fondacije vijetnamskih veterana sa sedištem u SAD-u, od završetka rata do sredine novembra 2000. godine u nesrećama s minama i neaktiviranim bombama život su izgubile 103 osobe a 394 ih je povređeno.100 Ovi podaci ne odstupaju mnogo od izveštaja generalnog sekretara Ujedinjenih nacija iz jula 2000. godine, u kojem se kaže da je u periodu između 12. juna 1999. i jula 2000. od mina ili neaktiviranih bombi poginula 101 osoba a 395 ih je povređeno. 101 Centar MACC pri UN (Mine Action Coordination Center), koji je nakon rata osnovan na Kosovu, saopštio je da je do sredine jula 2000. godine od mina i neeksplodiranih naprava očišćen 1,1 milion kvadratnih metara zemljišta. Izveštaj generalnog sekretara takođe navodi da su timovi kojima je koordinirao MACC demontirali 3.405 protivpešadijskih mina, 3.768 protivtenkovskih mina, 3.066 kasetnih bombi i 9.327 neeksplodiranih naprava. Pored toga, KFOR je u istom periodu očistio 16.000 domova, 1.165 škola i skoro 2.000 kilometara puta.

Jugoslavija je jedan od najvećih proizvođača protivpešadijskih mina na svetu, i nije potpisnica sporazuma iz 1997. koji zabranjuje upotrebu nagaznih mina, ali su jugoslovenski zvaničnici izjavili da se nagazne mine koriste isključivo u svrhe obuke. Jugoslovenske snage su zapravo tokom sukoba 1998. i 1999. često koristile nagazne mine u taktičke svrhe protiv OVK-a i NATO-a. Prema izveštaju Međunarodne kampanje za zabranu nagaznih mina (International Campaign to Ban Landmines) iz 2000. godine, VJ je postavljala minska polja prvenstveno duž južne granice s Makedonijom. Snage Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije i pripadnici paravojnih formacija postavljali su protivpešadijske mine unutar i oko centara gde žive civili.105 Prema izveštaju HALO Trusta, neprofitne organizacije za uklanjanje mina: “U mnogim selima su nasumice postavljene mine da bi se izazvale civilne žrtve i tako obeshrabrio povratak izbeglica.” Prema izveštaju USAID (Agencije za međunarodni razvoj SAD-a), mine su morale biti uklonjene u više od 900 škola.

U Vojno-tehničkom sporazumu između NATO-a i jugoslovenskih vlasti koji je potpisan 9. juna 1999, jugoslovenske vlasti su se složile da “obeleže i uklone minska polja, potezne mine i prepreke”. 108 Vojska Jugoslavije je obavestila NATO o postojanju 616 miniranih lokacija. Mine koje su postavljali pripadnici paravojnih formacija, međutim, teško je locirati jer u načelu oni nisu obeležavali mesta na kojima su mine postavljane.

Isto važi i za mnoge mine koje je postavio OVK. Zna se da je OVK postavljao uglavnom protivtenkovske mine, ali i protivpešadijske mine oko regionalnih baza, štabova i skloništa. Krajem septembra 1998. kanadsko oklopno vozilo iz KDOM-a i vozilo ICRC-a naleteli su na protivtenkovske mine koje je postavio OVK u središtu oblasti Drenice. Poginuo je lekar Špetim Robaj (Shpetim Robaj), kosovski Albanac, a tri medicinska radnika ICRC-a su povređena.

Photo: www.engjujtshqiptare.com

Kasetne bombe koje su bacale snage NATO-a tokom vazdušnih napada takođe predstavljaju stalnu opasnost po život civila na Kosovu nakon rata. Američke i britanske snage priznale su da su upotrebljavale kasetne bombe tokom bombardovanja. Bela kuća je u maju 1999. izdala direktivu Pentagonu da ograniči upotrebu kasetnih bombi (bar kada su u pitanju američke snage), nakon što je u napadu kasetnim bombama 7. maja na aerodromu u Nišu četrnaest civila ubijeno a dvadeset osmoro povređeno.

Prema Međunarodnoj kampanji za zabranu nagaznih mina “SAD su bacile 1.100 kasetnih bombi tipa CBU-87/B, i svaka je sadržala 202 komada bombe tipa BLU-97/B, a Britanija je bacila 500 kasetnih bombi tipa RBL/755, i svaka je sadržala 147 komada bombi Bl-755”. Zbog toga što visok procenat punjenja kasetnih bombi ne eksplodira – po proceni oko 5 odsto113 – ove bombe postaju, zapravo, nagazne mine.

Do jula 2000. NATO je dao podatke MACC-u pri UN-u u vezi s 333 lokacije na koje su bačene kasetne bombe sa 1.392 raspršujuća kanistera (jedinica punjenja kasetnih bombi).114 Prema izveštaju NATO-a, “skoro 30.000 pojedinačnih bombi u sastavu punjenja nije eksplodiralo i potrebno ih je ukloniti”. Prema procenama NATO-a, do 4. jula 2000. uklonjeno je oko 30 odsto kasetnih bombi. NATO je kritikovan zbog sporog čišćenja kritičnih oblasti od kasetnih bombi. Prema izveštaju BBC-ja, do maja 2000. godine čak 40 odsto oblasti rizika nije bilo očišćeno od mina.

*Izvor: Po naređenju: Ratni zločini na Kosovu, Human Rights Watch, 2001.

Photo: Vranjske

Duboko uvereni da su iznad zemaljskih zakona i da bog ne postoji, te da im niko neće suditi za njihova zlodela ni na ovom ni na onom svetu, crnorisci su se u poslednjih četvrt veka potpuno razularili. Sukob državnog vrha i SPC (nevladine organizacije koja se uglavnom bavi pljačkanjem građana, seksualnim zlostavljanjem dece, prebijanjem i ubijanjem ovisnika, huškanjem na genocid, blagosiljanjem ubica, odbranom ratnih zločinaca i sličnim bogougodnim delima) izazvao je pravu paniku u parazitskim redovima ove parareligijske institucije. Vapajem krika oglasio se neizvesni Momčilo Tomić, sa moralnog dna kace, da odbrani neodbranjivo. Njegov uradak prenosimo u ozabavljenom obliku, sa evanđeoskim međunaslovima

SIMULACIJA MIROTOČIVOSTI: Srpska politička i intelektualna elita je otuđena i obezduhovljena. To svakom ko racionalno sagleda aktuelna dešavanja na srpskoj političkoj sceni je jasno. Ovovremeni srpski političari, iako pokušavaju da simuliraju korektan odnos prema Crkvi, često ne shvataju njenu pravu ulogu i misiju koju je ona obavljala i koju i danas ima u srpskom narodu.

SLEPO CREVO CRKVENO-NARODNOG ORGANIZMA: Njihova privrženost Crkvi i večnim načelima koje ona propoveda je gotovo po pravilu površna, a njihov pristup crkveno-narodnom organizmu obično neiskren. A kada bi bio iskren vesti o susretima i promišljanjima političara i crkvenih velikodostojnika o narodnim problemima bi verovatno izgledale ovako:

DAJTE MI ŠTO VIŠE SRPSKIH ŽRTAVA, TO MI JE DUŠEVNA HRANA OSVETE: 1. Vlada Srbije na čelu sa premijerom Ivicom Dačićem i prvim potpredsednikom Aleksandrom Vučićem je u nedelju 12.5.2013 položila vence i prisustvovala parastoru u Donjoj Gradini, dok je predsednik Srbije Tomislav Nikolić položio vence i prisustvovao parastosu kod spomen obeležja Kameni cvet kod Jasenovca. Tom prilikom su rekli da takvi zločini, kao i nastradali ne smeju nikada da se zaborave i da nikada više Srbi neće dozvoliti da im se tako nešto ikada desi. Tim povodom je vlada Srbije donela odluku da se do kraja istraže zločini koje su počinile ustaše, kao i za sve zločine učinjene nad Srbima u poslednjem ratu. Pokrenuli su i pitanje spomenika u Srbiji, gde bi se po Srbiji podizali spomenici nastradalim Srbima kao i herojima koji su nepravedno zaboravljeni. Svi su se jednoglasno složili da bi trebalo napraviti i memorijalni kompleks u Beogradu po ugledu na Vad Jašem.

NOVČANA POMOĆ ZA KAČAVENDINU FILMSKU PRODUKCIJU: 2. Prvi potpredsednik vlade je bio u Patrijaršiji gde je popričao sa patrijarhom Irinejem. Vučić se interesovao o izazovima koje Crkva ima i obećao pomoć SPC u zemlji i inostranstvu, naglasivši da je SPC u teškim vremenima uvek bila uz narod i da nije bilo nje, teško bi narod izdržao kroz vekove. Naglasio je da je Crkva dosta uradila na Kosovu i Metohiji, gde je ostala uz svoj narod i koja je oslonac preostalim Srbima. Kao i da je važan faktor za Srbiju u inostranstvu jer se Srbi okupljaju vikendom na službi i gde SPC neguje Srpski indentitet kroz škole srpskog jezika kao i veronauke.

CRKVA JE UVEK UZ NAROD, OBIČNO U AUDIJU: Na žalost mi ovakve vesti nemamo. Teško ćemo danas sresti političare i državnike koji će prisustvovati obeležavanju jednog od ovih događaja. To izgleda ne interesuje politikante na vlasti, ali ni opozicionari nisu bolji. Ono u čemu se svi ističu to je diskreditacija svih koji razmišljaju drugačije, pri čemu je pravi raritet ukoliko se neko zamisli nad svojom delatnošću kada dobije kritiku. Ne, ocrnjivanje je odgovor aktuelni politikanata, bez obzira ko bio u pitanja. Čak i ako je posredi najstarija institucija kao što je Crkva, koja je vazda bila sa svojim narodom.

NEZNABOŠCI NEMAJU RAZUMEVANJA ZA PRAVOSLAVNI SMISAO OTIMAČINE, SEKSUALNOG ZLOSTAVLJANJA I PONEKO UBISTVO: U poslednje vreme gledamo i slušamo žestoke napade na Crkvu. Da li će Crkva izdržati tolike napade? Naravno da hoće! Izdržala je i mnogo gore stvari, pa zašto ne bi i sada odolela napadima onih koje ili ne interesuje njena reč, ili pak najblažene rečeno ne razumeju smisao i značaj govora Crkve.

A TEK DA SU ZAPUCALI, GDE BI NAM BIO KRAJ: Nije nikakava tajna da ućutkati Crkvu znači ućutkati i srpski narod, odnosno zadati mu sudbonosan udarac. Zbog toga nije slučajno što je Crkava dukotrajno pod prismotrom, i što je odavno predmet opovrgavanja i diskreditacije. Ovo je samo kulminiralo poslednjim događajima u vezi mitinga, ali je svakako jedna dugotrajna konstanta. Kao da se sada svi utrkuju ko će više da oblati Crkavu, naročito mitropoliti Amfilohija i vladiku Atanasija posle najnovijih događanja na mitigu, kada su ustvari spasili miting, koji je svojom lošom organizacijom i malobrojnošću pretio da padne u potpuni zaborav.

LOGIKA CRKVENE LOPATE: Kod naših političara nailazimo prvenstveno na nerazumevanje stavova koji dolaze od Crkve i od crkvenih velikodostojnika. Dugotrajno duhovno otuđenje je proizvelo garnituru političara sa slabim sluhom za crkvenu logiku te nije čudno što gotovo po pravilu dolazi do razmimoilaženja sekularnih stavova i crkvenih. U takvom ambijentu političari obično traže podršpku iz Crkve, uvažavajući da je ona institucija kojoj se najviše veruje.

RESPEKT ZA ZLOČINAČKI CRKVENI ASPEKT: Shodno tom njihovo uvažavanje ide dotle dok se njima čini da crkveni velikodostojnici zastupaju stavove koji učvršćuju njihov stranački rejting, no onoga trenutka kada Crkva izađe sa suprotstavljenim stavom naši politikanti se često ne libe da se oštro konfrontiraju sa njom, aktivirajući sve medijske i marketinške mehanizme kako bi je diskreditovali, kako inače rade u međusobnoj borbi u polititičkoj areni. Ne postoji svest da je Crkva nešto sdrugo, da se prosto moraju odnositi sa više respekta, što bi u krajnjoj liniji i njima donelo dugoročnu korist.

PHOTO: www.pescanik.net

KAD POGLEDAM IZ NEBESKE SRBIJE, FILARETOV MITRALJEZ MI LIČI NA KOSOVSKI BOŽUR: Tako recimo pred odlazak u Brisel, predsednik Srbije, vlade i prvi potpredsednik su bili na razgovorima u Patrijaršiji. U intervjuima koji su dali sve je bilo, ili bar izgledalo korektno, da bi posle potpisivanja sporazuma u Briselu, i poznatog saopštenjem Crkve, krenuo napad na najnarodniju srpsku instituciju. Ako ih pitate da li su možda bili obmanuti od strane srpskog patrijarha i drugih crkvenih velokodostojnika pitanje je kakav ćete odgovor dobiti. U svakom slučaju po njima je valda obmana svaki stav koji nije na liniji njihove stranačke logike, koja ide za tim da izdejstvuje trenutne benefite. No trenutnih koristi nema bez dugoročno osmišljene strategije, a to je ono što karakteriše svaki stav Crkve – pogled na stvari iz perspektive nebeske Srbije.

SVI SU ZABORAVILI PAHOMIJA, OSIM ZLOSTAVLJANIH DEČAKA KOJI SU PRAVA ZLOPAMTILA I NEMAJU RAZUMEVANJA ZA ĆUDI VLADIČANSKOG SPOLOVILA: Kredibilitet Crkve je urušavan od strane spoljnog faktora i u toku samih pregovora jer se sa pravom pretpostavljalo da će ona imati tvrd stav, ali čine se da se bespotrebno u hajku posle crkvenog saopštenja uključila i aktuelna vlast. Seksualni skandali vladike Vasilija Kačavende, te aktiviranje već zaboravljenih „afera“ Pahomija i zaboravljenog štrajka glađu vladike Filareta, odaje utisak orkestrirane kampanje u koju su se uključili i levi i desni ekstremi na srpskom političkom i javnom spektru.

PUSTITE NAS DA PLJAČKAMO VERNI NAROD, BLAGOSILJAMO GENOCID, UBIJAMO NARKOMANE, SEKSUALNO ZLOSTAVLJAMO DECU I TAKO ŠIRIMO VERU PRAVOSLAVNU: E sada je pitanje zašto su sada to pokrenuli. Ja mislim iz dva razloga. Prvi je naravno zbog Briselskog sporazuma. Ovim napadima na Crkvu, narod će malo biti okrenut prema pomenutim skandalima, a i rejting Crkve će pasti. Ruše kredibilitet Crkve zato što se zna da je Crkva protiv sporazuma, čime svi koji napadaju Crkvu, hoće da obesmisle racionalni otpor aktuelnoj državnoj politici, žigošući ga kao štetni i po narod pogubni izolacionizam.

Photo: www.vijesti.me

ISTERIVANJE ĐAVOLA IZ CRKVE NIJE U SKLADU SA KANONSKIM PRAVOM: A drugi razlog je što oni koji napadaju Crkavu hoće ovim skandalima i paljbom da dobiju još jednu stvar, a ta je da sklone neke vladike koji im ne odgovaraju, a da pokušaju da ostave i postave one „malo podobnije“. Zato se i dalje napada po Crkvi, jer uskoro kreće majski Sabor. Krenuli su žestoko po vladikama Amfilohiju i Atanasiju. Mitropolit Amfilohije im je veći trn u oku, pošto je vladika Atanasije penzioner i nema uticaja više na Saboru. Time će proevropski lobi (ali se u napadima na dvojicu srpskih vladika ističu i tvrdi „patrioti“) pokušati da ga utišaju, a i cilj ovim napadima je da mu se zabrani dolazak u Beograd, dok je generalno namera da se Crkava „očisti“ od „nekooperatvnih“ dostojanstvenika. Time bi se njen glas umanjio u značajnim događajima koji slede najviše u vezi sa implementacijom Briselskog sporazuma.

PRVO SATREMO SOPSTVENI NAROD, A ONDA MU POMAŽEMO DA SE DUHOVNO OBNOVI: Mislim da je to i sa političkog aspekta dugoročno gledano pogrešna strategija aktuelnih vlastodržaca, ali i svih onih koji ih, na ovaj ili onaj način, pomažu. No, ona može izazvati jedan otpor, u skladu sa svetosavskim načelima, koji bi razbudio narod, i koji bi ga na neki način digao iz duhovne učmalosti, iz sna kojim „srpsko plema spava“. To i jeste uloga Crkve kroz čitavu istoriju našeg naroda, da ga probudi i povede ka sigurnijem putu duhovnog preporoda i obnove. To je uslov da i narod odbaci ono što je trulo. Da čisti krenemo u nove izazove i da postavimo zemlju na pravi put.

*Svi citati preuzeti u demonskom originalu sa sajta vidovdan.org; međunaslove redakciji dostavilo troje preteklih vernika koji ozbiljno shvataju Hristovu poruku

Entitet koji ima ovakve četnike, ne mora da brine za logore: Fašisti iz Foče

Photo: Facebook

Desničarski Srpski narodni pokret 1389 s ponosom je obavestio Šumnjake da je u Dodikovom feudu formiran Srpski Narodni Pokret 1389 – Republika Šumska. Pokret je zaživeo pod pokroviteljstvom i po uzoru na SNP 1389 iz Srbije, i s njime čini jednu zločinačku celinu. Program i ciljevi su isti – preporod srpskog polnog naroda po uzoru na Pahomija, očuvanje Kačavendinog Pravoslavlja i svekoliko četničko jedinstvo u odbrani fotelje Mileta Dodika

Intelektualna elita: SNP 1389, komadi iz klupa

Photo: Facebook

Na svečanoj Osnivačkoj skupštini u Foči prisustvovali su članovi Osnivačke skupštine koji su jednoglasno izabrali glavne polne organe pokreta: za predsednika je izabran izvesni Igor Krunić, a njegovi najbliži saradnici su još izvesniji Nemanja Vuković i Vuk Petrović. Završetkom postupka registracije pokret će dobiti pravo na svoj pečat, genocid i kancelariju, dok su grb, nož i zastava isti kao kod SNP 1389 u Srbiji.

Trenutno je u toku formiranje opštinskih odbora širom Republike Srpske i ono najlepše: dodeljivanje preostalih funkcija. Sedište pokreta je u zloglasnoj Foči.

Na Facebook stranici ove fašističke sekte, nalaze se tužne poruke vaskolikom Srpstvu. Da čujemo kako vrište Šumnjaci:

PORUKA 1: Uzeli su Kosovo i Metohiju, bunila se samo šačica patriota.... Sutra će da uzmu Vojvodinu, i tad će vjerovatno da bude isto.... Krenuli su sa rasparčavanjem srpske teritorije, i vama to ne smeta?? Mislite "nemam ja ništa sa Kosovom"? Ovakva situacija ne može dugo da potraje... Ako ne mi danas, onda će se pobuniti sutra naša djeca! Jel mislite da treba naša djeca da ginu zbog grešaka koje mi pravimo? Probudi se Srbine, ovako više ne može, skinimo izdajničku vladu, i vratimo Kosovo i Metohiju u sastav Srbije, gdje i pripada!

Jedva čekaju da krenu na teren: Bosanci iz Foče uče prva slova 

Photo: Facebook

PORUKA 2: Srpski Narodni Pokret 1389 (Republika Srpska ) mnogo smo veći nacionalisti mi iz Republike Srpske, od ljudi u Srbiji.. a za to je zaslužan poslednji rat... svi smo mi nekoga bližeg izgubili... mi moramo da volimo svoje, da poštujemo naše očeve koji su živote dali da bi se mi sad zvali Srbi, i živjeli u slobodi... moramo da branimo Repubilu Srpsku!     

PORUKA 3: Srpski Narodni Pokret 1389 (Republika Srpska ) kako nije granica, uzeli su nam najsvetiju srpsku zemlju, naše manastire i crkve... uzeli su najvažniji dio srpske istorije, i duhovnosti, i mi i dalje ćutimo!

Ima još, ali je dosadno do imbecilizma. Zato su slike velike, a tekst mali. Da se Šumnjaci ne muče dok čitaju.

Photo: Ronald Goršić

Učenici Nadbiskupske klasične gimnazije, pak, nosili su majice s istaknutim slovom U i križem iznad njega. Na žalost, čini se da će i u ovoj generaciji maturanata manjina ipak biti na onoj strani kojoj se gadi taj primitivizam. Koliko li je samo takvih generacija izbacilo hrvatsko školstvo! Koliko li smo homofoba, nacionalista, šovinista i rasista proizveli od neovisnosti naovamo! Sudeći prema velikim nacionalističkim skupovima, nogometnim utakmicama i sličnim događanjima - proizveli smo ih dovoljno za izvoz. Dakako, civiliziranom svijetu takva roba ne treba. Oni će ostati s nama. Stupat će u korpusima istomišljenika, počesto gladni i željni svega. To ih neće obeshrabriti u uvjerenju da treba mrziti Srbe, crnce, homoseksualce, lezbijke...

Photo: metro-portal.hr

Ludilo diljem Hrvatske: Maturanti slave posljednji dan u školskim klupama! Ovo je jedan od naslova kojim su mediji popratili obilježavanje zadnjeg dana škole, koje su i ove godine upriličili mladići i djevojke na pragu Zavoda za zapošljavanje. To ludilo doživjeli smo izbliza, na zagrebačkom Cvjetnom trgu. Iz Tesline ulice začule su se zviždaljke, kolona mladih s bocama alkohola u rukama hrlila je prema Trgu bana Jelačića. Znatiželjno smo ih promatrali, nadajući se da nam na glavu neće baciti brašno, kako je to već u Zagrebu red i običaj. Imali smo sreće, brašna ovaj put nije bilo.

Njihovo neartikulirano kričanje miješalo se s pjesmom: "Svega će biti, ali prijatelja neće, svega će biti, ali neće biti sreće..." Rezak zvuk zviždaljki tad je zaorio i s leđa i taman kad smo pomislili da smo u potpunom okruženju, jedna djevojčica iz kolone maturanata stade se histerično smijati i vikati: "Gle, to su neki prosvjedi." Okrenusmo se i ugledasmo pedesetak radnica DTR-a, koje su naoružane zviždaljkama i megafonom krenule pred zgradu u kojoj se nalazi uprava njihovog poduzeća. Nema rada bez plaća, vikale su radnice. Učenici su im veselo dobacivali, zabavljalo ih je jer radnice pušu u zviždaljke, baš kao i oni.

Promatrajući reakciju maturanata razmišljali smo o njihovoj budućnosti u Hrvatskoj. Najbolji među njima završit će fakultete i naći posao s pristojnom plaćom. Najbolji od najboljih zapalit će vani, u potrazi za egzistencijom kakvu njihova izvrsnost zaslužuje. Svi ostali će završiti na Zavodu za zapošljavanje ili će naći poslove s plaćom jedva dostatnom za otplatu rate stambenog kredita. Spajat će prvi s prvim. Nerijetko će doći u priliku da se opet aktiviraju u kolonama, opet sa zviždaljkama i - megafonom. U tim kolonama vikat će: "Nema rada bez plaće!", a neki novi klinci će im se smijati i dobacivati u prolazu.

U razmišljanju nas je prekinula pjesma koja je dala novi parametar za razmišljanje o sadašnjosti i budućnosti hrvatske mladosti što ovih dana izlazi iz školskih klupa. Iz grla nekolicine mladića, naime, zaorilo se: "Evo zore, evo dana, evo Jure i Bobana..." Potpisanom autoru to je upropastilo dan, gore nego što bi ga upropastila šaka brašna u kosu. Oh, na to smo potpuno zaboravili. Pred sobom, dakle, imamo još jednu generaciju odgojenu u duhu novog hrvatstva. Neće proći niti deset sekundi, a maturanti će ovo potvrditi uzvicima "Ubij pedera!".

Povod za ove povike dobili su zapazivši štand na kojem katolička čeljad skuplja potpise za referendum o braku kao zajednici muškarca i žene. Poznati su vam već ti ljudi koji vole viriti u tuđe postelje i zgražati se nad onim što tamo vide. U tom trenutku napokon nam se zgadila norijada što kraj obespravljenih radnica prolazi sa smijehom i dobacivanjem, a kraj katolika-voajera s uzvicima podrške, koji glase - "Ubij pedera!". Možda smo ipak nepravedni, možda je to manjina, koja nipošto ne govori o cijeloj jednoj generaciji zagrebačke mladosti. Nešto kasnije pogledat ćemo vijesti na internet portalima. Izvijestili su o grupicama maturanata koji su na Trgu bana Jelačića pjevali: "Jasenovac i Gradiška Stara, to je kuća Maksovih mesara...".

Photo: www.index.hr

Učenici Nadbiskupske klasične gimnazije, pak, nosili su majice s istaknutim slovom U i križem iznad njega. Na žalost, čini se da će i u ovoj generaciji maturanata manjina ipak biti na onoj strani kojoj se gadi taj primitivizam. Koliko li je samo takvih generacija izbacilo hrvatsko školstvo! Koliko li smo homofoba, nacionalista, šovinista i rasista proizveli od neovisnosti naovamo! Sudeći prema velikim nacionalističkim skupovima, nogometnim utakmicama i sličnim događanjima - proizveli smo ih dovoljno za izvoz. Dakako, civiliziranom svijetu takva roba ne treba. Oni će ostati s nama. Stupat će u korpusima istomišljenika, počesto gladni i željni svega. To ih neće obeshrabriti u uvjerenju da treba mrziti Srbe, crnce, homoseksualce, lezbijke... Najbolji među njima znat će kakve su tu svinjarije u pitanju.

Najbolji među njima bit će svjesni da žive u ludoj zemlji, gdje dobar dio stanovništva slavi nacističke sluge i koljače. Voljeli bismo da smo u krivu, da su odvratne slike koje su se jučer mogle vidjeti u centru Zagreba samo izolirani incidenti. Voljeli bismo, ali takav optimizam uistinu nemamo na čemu temeljiti. Pišemo o onom što smo vidjeli.

Photo: Goran Necin

Istraživanje koje je proveo tim uglednih profesora na sveučilištu Brock u Kanadi pokazalo je da su osobe koje imaju niži stupanj inteligencije sklone rasizmu, odnosno mržnji prema drugim rasama i narodima, navodi portal LiveScience

Photo: Goran Necin

Naime, studija kanadskih profesora objavljena u magazinu Psychological Science pokazala je kako postoji snažna povezanost između predrasuda, niskog stupnja inteligencije i konzervativnih ideologija.

Rezultati istraživanja pokazali su da se predrasude, rasizam i netolerancija mnogo češće susreću kod osoba s manjim stupnjem druželjubivog mentaliteta.

Kanadski profesori na čelu s Gordonom Hodsonom znanstveno su dokazali da se predrasude i mržnja češće pojavljuju kod osoba koje simpatiziraju desničarske ideologije, poput socijalnog konzervativizma i autoritarizma, kao i kod osoba koje imaju manje dodira s drugim i drugačijim.

"Koristeći uzorak od 15.874 osobe u Velikoj Britaniji, pokazali smo da djeca s nižim stupnjem opće inteligencije (IQ), u kasnijoj životnoj dobi postaju mnogo sklonija predrasudama i netoleranciji prema drugom i drugačijem te se obično pronalaze u konzervativnim ideologijama", izjavio je profesor Hodson.

Photo: Goran Necin

Socijalni konzervatizam je politička ideologija koja zagovara očuvanje svega onoga što se može nazvati tradicionalnim vrijednostima. Također, socijalni konzervatizam nerijetko podržava i nacionalizam koji isključuje drugo i drugačije, prenosi Anadolija.

Photo: Goran Necin

"Konzervativne ideologije zagovaraju strogu hijerarhiju i otpor promjenama što su osobine koje doprinose jačanju predrasuda i netolerancije kod ljudi", smatra Hodson.

Profesor Briain Nosek koji je, također, sudjelovao u navedenoj studiji, istaknuo je da su rezultati studije pokazali kako nemogućnost djece s nižom inteligencijom da shvate i prihvate mišljenja drugih, posebno osoba koje pripadaju drugoj naciji ili klasi, jasno pokazuju da će se u jednom trenutku tijekom života prikloniti desničarskim ideologijama.

Kako bi utvrdili moguću povezanost između visine inteligencije i političke orijentacije, kanadski profesori su ispitanike, između ostalog, pitali o njihovom mišljenju o ulozi žena u društvu i utjecaju ustanova na promociju autoriteta.

Također, ponašanje prema drugim rasama i nacijama, profesori sa sveučilišta Brock u Kanadi mjerili su na temelju odgovora ispitanika na pitanje “protive li se raditi s osobama drugih rasa i nacija” i njihovog stupnja opće inteligencije.

Nas dva brata oba ratujemo protiv Srbije: Vasić i Dodik, otpisani

Photo: Stock

Kućni ljubimac Mileta Dodika, uplašen za svoju političku budućnost, nanjušio je nove političke vetrove iz Srbije i rešio da se obračuna sa onima koji se usuđuju da o budućnosti razgovaraju u Briselu, Njujorku i Ankari. U poslednjoj fazi depresije, Vasić je otkrio da sankcije na Drini nikad nisu ukinute i da će Šumska, a ne severno Kosovo, izvući najdeblji kraj. Alah je veliki!   

Šiljim qurac: Rajko Vasić, bukva,  neobrađena; signalni crveni penis, zazidan detalj

Photo: vasicrajko.blogspot.com

ŠTAFETA PROTIV MILETA I MENE: Ima Srbija tih politika. Jasno je da treća izmjena u štafeti Srbije trči najbrže. Đinđić. Tadić. NiDaVu. Na kružnoj stazi Brisel, Stambol, Sever Kosova. Da li će Sporazum sa Rusijom umeti da ublaži ono što je ubrzao Sever. Jasno da neće.

TADIĆ JE BIO BOLJI: Jer Srbija nastavlja mnogo agresiviniju sarajizaciju svoje politike nego što je to radio Tadić. I mnogo veću deseverizaciju u koju Tadić nije bio ni krenuo. Prvi put se pojavila i politika bosnizacije Srba Republike Srpske. Nikolićevo izvinjenje nisam prihvatio. A istim intenzitetom Srbija igra Gluvo Tursko sa Sarajevom i Ankarom. To što je ovaj put Nebojša Radmanović na čelu Predsjedništva, ne pripitomljuje stvar.

NEĆEMO MRKVU, HOĆEMO CRKVU: Jasno je da je nalogodavac za svaku izmjenu isti. I sufler i rekviziter. Nikakav Briselski Datum ne može da bude protivteža, mrkva i nagrada za te nove politike i intenziviranje starih. Čak ni sama direktna i ubrzana eurointegracija. Koja nije izgledna. Da se radi o opsjeni, jasno je iz izjava turskih zvaničnika koji Ankarski Trojni Samit objašnjavaju potrebom euroatlantskih integracija. Turska, kao, zna kako se to radi. Naročito eurointegracije.

TRBUŠNI PLES, NEODOLJIV: Srbija je nečim neodbacivim zarobljena u taj turski zagrljaj. O čemu se radi, zna, vjerovatno, samo Tadić koji je i započeo to Gluvo Tursko. I znaju Brisel i Vašington bez kojih to ne bi ni počelo.

SPREMA NAM SE NAJDEBLJI KRAJ: Nepobitno je da je to znak da se Brisel riješio Srbije. I da je pitanje Kosova, takođe, riješeno. Nepobitno je da će se pokušati sve, i od strane Beograda, da najdeblji kraj iz svega izvuče, ne Sever Kosova, nego Republika Srpska.

Hipnotisan političkom erekcijom iz Srbije: Vasić, paralizovan

Photo: Stock

ŽIVI SMO ZAZIDANI SANKCIJAMA NA DRINI: Manje, više, Sankcije Na Drini nikad nisu ni prestajale. Kada se uzmu u obzir frustracije Pojedinog Ambasadora i Inckova ocjena u UN da je Dodik prijetnja teritorijalnom integritetu njegove omiljene BiH, živi smo zazidani.

JAČI SMO OD SUDBINE: Paradoksalno. Ta situacija će samo ojačati Republiku Srpsku. A ne Sarajevo, kao što mnogi očekuju. Sarajevo je, iako to malo ko u toj Skotlini shvata, samo sredstvo slabljenja Srbije. Njenog kolijenčenja, jalovljenja i pripinjanja.  Sarajevo će i iz ove igre izaći kao Priglupi Provincijalni Pajac što je uvijek i bilo. Otkako je počela Jugoslovenska Tragedija.

* Strelu ka Srbiji odapeo Vasić Rajko sa vlastitog bloga; međunaslove doturio Čedomir Antić preko šumskog kurira Vladimira Kecmanovića.

* U znak utehe, glavni urednik e-novina poklanja Rajku Vasiću Tarkanovu pjesmu bez koje se više ne može zamisliti život Šumske  

Tržnica Markale, februara 1994.

Photo: EPA

Na suđenju Radovanu Karadžiću, balistički ekspert Odbrane Zorica Subotić negirala je odgovornost Vojske Republike Srpske za više minobacačkih napada u Sarajevu s velikim brojem civilnih žrtava, koji su navedeni u optužnici